Tài Mệnh Tương Đố
“Video 42“
“Xứ xở lạ não nùng cô quạnh
Bỗng một người du khách ghé thăm
Bâng khuâng dưới ánh trăng rằm
Khéo thay thiên ý cho tằm sợi tơ
(taonhanmackhach.blogspot.com) Tôi Lu Hà, trong các sáng tác của tôi chỉ có một bút danh duy nhất bất di bất dịch là Lu Hà. Khi viết tay, đánh máy hoặc in ấn đều rõ ràng Lu truớc Hà sau. Thiết tưởng cũng chẳng cần biết tên họ thật của tôi trong giấy khai sinh làm gì? Chỉ vài bức ảnh của tôi đăng rải rác trên mạng Internet cũng đủ cho mọi người biết rõ Lu Hà là ai? Thơ văn của tôi phần lớn đều ghi rõ ràng ngày tháng năm sáng tác.
Thứ Năm, 16 tháng 4, 2026
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 99
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 41“
Cảnh ngộ cuộc đời nàng Kiều thật là chéo ngoe, một người con gái sinh ra trong một gia đình nề nếp bậc trung, con nhà khuê các, có người hầu kẻ hạ, chịu ảnh hưởng truyền thống giáo dục nho gia tứ đức tam tòng công dung ngôn hạnh giành cho người phụ nữ và nhân nghĩa lễ trí tín của người quân tử. Lỡ bước sa cơ mà phải bị đẩy vào kỹ viện học các ngón nghề mồi chài do mụ Tú truyền cho. Gọi là nghề bán trôn nuôi miệng thật là đau lòng cho thân phận hồng nhan bạc mệnh.
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 98
Vẳng Tiếng Thơ Ngâm
Sinh nhật năm 2020
Ngày sinh nhật đã có từ thời xa xưa cổ đại cách đây khoảng vài trăm triệu năm. Thời đó con người đã bắt đầu biết làm các tiệc nhỏ để nhớ lại ngày sinh của mình vào khoảng các mùa xuân, hạ, thu, đông. Khi con người có khái niệm về thời gian và đã biết làm lịch thì ngày sinh ghi rõ ngày tháng năm. Hầu hết các quốc gia trên thế giới hiện nay đều tổ chức sinh nhật cho người thân, bạn bè mình. Nếu người mẹ không hy sinh ra, không mang trong bụng cái thai nhi 9 tháng 10 ngày thì làm sao có ta mà có ngày sinh nhật? Ta là kết quả tình yêu ân ái của cha mẹ, là tinh cha huyết mẹ hợp thành.
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 97
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 39“
Hôm nay là ngày sinh nhật của tôi, mọi người chúc mừng tôi và tôi làm một bài thơ lục bát để tri ân cảm tạ mọi người hết thảy, nếu có sơ xuất bỏ quên bạn nào hãy thứ lỗi cho tôi. Tôi chẳng làm lễ sinh nhật chi hết, có lẽ cả đời tôi không bao giờ làm lễ sinh nhật. Tôi cảm tạ trời đất, tinh cha huyết mẹ đã tác thành ra tôi để tôi làm thơ viết văn trả lại đời. Tôi ngồi hý hoáy viết bình giảng thơ diễn ngâm mà lòng tôi tê tái nước mắt chảy quanh thân phận nàng Kiều. Tôi không hẹp hòi về cái gọi là chủng tộc giống nòi mà bảo rằng mình dư nước mắt khóc gái Trung Hoa, nó chỉ là một con đĩ có gì mà đáng thương hại? Kiều là một con người sinh ra ở trái đất này đâu phải từ hành tinh xa lạ? Dù ở bên Tàu, Anh Quốc, Nhật Bản, Hoa Kỳ hay Việt Nam thì đã sao? con người ở đâu cũng vẫn là con người bằng xương bằng thịt, biết yêu biết ghét, giàu lòng nhân ái vị tha.
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 96
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 37“
Cái vẻ hào nhoáng bên ngoài của y đã chinh phục được niềm tin của Kiều. Tên Sở Khanh đã chuẩn bị sẵn một con ngựa cho Kiều. Tất nhiên Kiều không thể phi nước kiệu, nên cái gọi là ngựa truy phong chỉ là chuyện khoe khoang phét lác của ngã Sở Khanh cũng vô tác dụng. Cả hai con ngựa cũng phải lóc cóc theo nhau. Sở Khanh để Kiều đi trước,còn hắn gìm cương con ngựa truy phong đi sau. Ngựa truy phong là ngựa quý cùng top ngựa xích thố của Lã Bố sau vào tay Tào Tháo và Tháo lại tặng cho Quan Vân Trường.
“Kiều lẽo đẽo xuống lầu theo Sở
Vững lòng tin còn sợ chi ai
Xông pha tuyết nguyệt trang đài
Canh tàn khắc lậu đường dài dặm băng
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 95
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 35“
Sau vụ tự tử hụt không thành toại cái chết của Thúy Kiều. Mụ Tú đã thay đổi chiến thuật theo phương châm mềm nắn rắn buông. Mụ cố ý xếp đặt Kiều ở lầu Ngưng Bích để nghỉ ngơi, lấy lại thần trí. Thơ lục bát của cụ Nguyễn Du với nghệ thuât tả nội tâm rất điêu luyện. Các bạn có thể tự tìm đọc trong Truyện Kiều trên Google và đối chiếu với với kỹ năng, cách tả nội tâm con người của tôi bằng thơ song thất lục bát. Mụ Tú nghiên cứu kỹ điểm mạnh và điiểm yếu, cá tính thói quen của Kiều bằng kinh nghiệm dày dặn từng trải sỏi đời của mình. Tôi nghĩ mụ Tú thừa kiến thức để cấp bằng giáo sư tâm lý học với nghệ thuật nhồi sọ ru ngủ mạ mị nhằm tha hóa con người. Ngày nay mụ Tú xứng đáng là giám đốc công ty tứ khoái phục vụ ngành thư giãn, nhục dục, thỏa mãn xác thịt con người. Mụ Tú đã thay đổi chiến thuật khi đi mua Kiều ở Bắc Kinh mụ Tú xử dụng tên Mã giám Sinh một ngã côn đồ vô học đóng vai một nhà giàu. Lần này mụ Tú xử dụng tên tay chân khác lưu manh giả danh trí thức, bên ngoài tỏ ra hào hoa đạo mạo cũng văn chương thơ phú không kém gì Kim Trọng.
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 94
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 93
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 31“
“Bao thành quách kinh kỳ phố xá
Miền thùy dương xa lạ núi non
Lâm Truy vừa một tháng tròn
Xe loan dừng bánh véo von tiếng đàn“
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 92
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 29“
Sau khi Vương ông ký kết vào bản giao kèo. Vương ông đích thân nhận 400 lạng vàng từ tay Mã giám Sinh, tức thì Kiều phải ngồi trong kiệu hắn đã bố trí sẵn. Kiệu hoa kéo đến khán phường cách xa nhà Vương ông và đêm hôm đó họ Mã dở trò đồi bại cưỡng hiếp nàng Kiều, dù Kiều có rên la khóc lóc vì đau đớn thì vợ chồng ông bà Vương và các em của Kiều cũng không nghe thấy được. Với số tiền 400 lạng vàng thì phải cấp tốc giao cho Chung thư lại lo lót các cửa để chúng thả cha con ông Vương về nhà. Vẫn còn dư ra 100 lạng vàng đủ cho Vương ông bày biện yến tiệc tiễn đưa Kiều về nhà chồng. Vương ông và thằng con rể già chén tạc chén thù dập dìu một hồi làm cho Kiều càng tủi nhục bẽ bàng căm giận tên Mã giám Sinh.
“Bên mé tường xì xào tiếng nói
Lầu mai vừa le lói nắng sương
Vội vàng đóng gói lên đường
Trời xanh thăm thẳm đoạn trường ly tao
Chủ Nhật, 15 tháng 3, 2026
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 91
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 27“
Mã Giám Sinh vốn là một tên chơi bời lêu lổng từ nhỏ nên trên năm mươi tuổi hắn vẫn không vợ con gì cả. Hắn bị nổ ống khói không còn khả năng sinh sản, vả lại hắn cũng cóc cần có vợ có gia đình riêng. Hắn là đại ca cầm đầu trong băng đảng xã hội đen chuyên đi lùng sục tới tận các miền quê xóm chợ nghèo nàn để mua gái, dụ dỗ bắt gái nhà lành về làm đĩ điếm trong hang ổ mãi dâm của mụ Tú bà. Cánh nho nhe hay chữ vẫn thường nói: “Ngũ thập nhi tri thiên mệnh“. Nhưng với thằng cha này thì chẳng tri thiên mệnh cái con khỉ mốc gì, hắn chỉ tri thiên tiền. Hắn chỉ biết có tiền thôi. Với Kiều hắn biết thừa là món hàng quá hời được cả vốn lẫn lời. Hắn biết là của trời cho, là phẩm tiên lộc trời ban cho hắn may mắn được hưởng . Hắn phá trinh trước một cô bé gái chỉ mới có 15 tuổi, sau đó mang dâng cho mụ Tú. Nếu mụ Tú biết được có phạt hắn thì cùng lắm là một buổi quỳ cũng sướng cái thân ngã, cũng đã cái đời. Hắn không bị cúp lương hay bị hạ cấp, giáng chức thì lo ngại quái gì? Cái chức lão đại của hắn mụ Tú vẫn để nguyên si. Ngày nay cái ổ mãi dâm hay kỹ viện của mụ Tú có thể được gọi là công ty trách nhiệm hữu hạn dịch vụ ngành tứ khoái. Mụ Tú là giám đốc công ty và Mã Giám Sinh goị là trưởng phòng kinh doanh gì đó.
Thứ Sáu, 13 tháng 2, 2026
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 90
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 26“
“Trăng vàng võ xanh xao cỏ úa
Cánh chim bay dàn dụa mưa sa
Dẫu thân trong trắng ngọc ngà
Gặp cơn ngộ biến cửa nhà biệt ly
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 89
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 25“
Sau khi kể hết sự tình với Vân, tinh thần Kiều khủng khoảng bấn loạn cực độ, nàng bị dồn vào cảnh huống gần như điên loạn ở thể tĩnh, nàng mơ thấy suối tiên bồng rồi cảnh ma quái liêu trai chí dị hồn lạc vào miền xa lạ, không biết rõ là đâu? Quê hương nơi chôn nhau cắt rốn trở thành mịt mờ xa cách ngàn trùng thật là rùng rợn.
“Kiều Phẫn uất bơ vơ hồn lạc
Suối tiên bồng quan ải mù sương
Toàn thân bất động canh trường
Liêu trai chí dị cố hương mịt mờ“
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 88
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 24“
“Kiều vật vã mày chau liễu rủ
Vườn xuân chưa điểm nụ bướm vàng
Trời Liêu nàng Mạnh ngỡ ngàng
Gập ghềnh vó ngựa mênh mang suối sầu“
Vườn xuân chưa điểm nụ bướm vàng. Ý nói Kiều là một cô gái con nhà khá giả trung lưu, gọi là tiểu thư khuê các, được bố mẹ chiều chuộng cho học các việc nữ công, chữ nghĩa đàn nhạc. Kiều mới 15 tuổi, chưa từng trải việc đời, chưa va chạm xã hội, với Kim Trọng là mối tình đầu một cái hôn vẫn chưa hề có mà nay gặp phải cảnh ngộ đến bước đường cùng.
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 87
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 23“
Việc kiện cáo; cách thức xử kiện chỉ là trò trí trá lưu manh của lũ quan lại sai nha. Chúng biết rõ mười mươi Vương ông bị vu oan, đáng lý ra chúng phải bắt giam tên bán tơ lại, phải lật lại hồ sơ vụ án mấy chục năm trước tên bán tơ này có mối thâm thù với Vương ông. Bây giờ về già thôi chuyện quan trường, chỉ sống một đời điền viên an nhàn tuổi già chẳng có quyền thế gì thì chúng mang sai nha lính lệ bắt trói hai cha con vì chum rượu lậu, vì tờ giấy nặc danh của một thằng cha ky chú kiết nào đó ném vào nhà ông. Chung thư lại cũng từng là viên chạy giấy bây giờ ta gọi là nhân viên văn phòng nói thẳng ra: một ngày lạ thói sai nha, làm cho khốc hại chẳng qua vì tiền. Tiền tiền và tiền đã làm chúng mờ mắt mà có những hành động dã man táng tận lương tâm, bất chấp công lý và sự thật. Kế tiếp là tụi xã hội đen, nhà thổ đĩ điếm sẽ đua nhau buôn bán thân xác con người như tên Mã Giám Sinh tay chân của mụ Tú bà.
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 86
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 22“
“Bốn trăm lạng ép tằm thành kén
Thẹn thùng má phấn thuyền quyên
Ăn thì ở xổi đậu nghiền thành tương“
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 85
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 21“
Vương ông khi còn tại nhiệm sở là một vị quan thanh liêm phủ Nam Sách, tất nhiên trong Đoạn Trường Tân Thanh của Thanh Tâm Tài Nhân và cả trong Truyện Kiều không hề có tên phủ Nam Sách. Nhưng tôi là tác giả tập Tài Mệnh Tương Đó, tôi có quyền hư cấu cho tác phẩm của tôi. Thanh Tâm Tài Nhân viết rất rõ Kiều đã tự tử tại sông Tiền Đường để thủ tiết với chồng là đại vương Từ Hải, vì nghe lời đàn bà nông cạn không am hiểu chính trị mà Từ Hải phải chết đứng. Kiều tỏ ra coi thường Hoàng Sào không biết Hoàng Sào là một anh hùng cái thế.
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 84
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 19“
“Xa ngàn dặm đồng không mông quạnh
Sầu ba đông dám trách chi ai?
Xuyến vàng khăn lụa trâm cài
Đành lòng cho kẻ dấu hài chân mây“
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 83
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 18“
Người ta thường nói anh hùng không kể xuất xứ, tài nghệ không kể học ở trường nào ai là thày dạy? Trần Thu Hà là nghệ sĩ ngâm thơ tự do không qua biên chế nhà nước, hành nghề ngâm thơ và được trả lương hàng tháng. Thu Hà đã ngâm thơ tặng tôi rất nhiều nhưng chưa hề nhận được của tôi một đồng xu thù lao nào. Tất cả vì tấm lòng với tha nhân và dân tộc, vì thú vui riêng văn hóa tinh thần.Nhân dịp sinh nhật lần thứ 50 của nghệ sĩ tôi xin tặng một bài thơ và cũng là chủ đề liên quan đến video 18 mà tôi bình giảng.
Ngọc Nữ Giáng Trần
chúc mừng sinh nhật Thu Hà
Hôm nay Ngọc Nữ giáng trần
Liêu trai chí dị bần thần ngẩn ngơ
Bàn dân thiên hạ đợi chờ
Tiếng ngâm nức nở bơ vơ Thúy Kiều
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 82
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 17“
“Khua róc rách thuyền quyên rũ lụa
Bến Trữ La một đóa xuân kiều
Mây bay sầm sập mưa chiều
Bâng khuâng gió thoảng mĩ miều ái ân“
Tiếng đàn của nàng Kiều nghe như tiếng nước chảy róc rách của dòng suối nơi mà
nàng Tây Thi rũ lụa giặt vải ở thôn Trữ La ngày xưa, rồi lại sầm sập như cơn mưa chiều xối sả. Làn
gió thoảng làm bâng khuâng ngây ngất tâm hồn người nghe. Đây là tiếng đàn gợi tình hoàng gọi
phượng con chim mái gọi con chim trống ngược lại với Tư Mã Tương Như Phượng cầu hoàng để trêu ghẹo
nàng Trác Văn Quân. Kiều lại thảy luôn ngón đàn điêu luyện nghe càng buồn thảm. Nói như cụ Nguyễn
Du về tài nghệ chơi đàn của Kiều mà cụ đã để lộ ra ngay từ chương đầu của tác phẩm thơ
lục bát Đoạn Trường Tân Thanh:
“Cung thương làu bậc ngũ âm,
Thứ Năm, 12 tháng 2, 2026
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 81
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 16“
Sau một chầu văn chương thơ phú quần thảo nhau, chàng Kim Trọng khen ngợi tài phun châu nhả ngọc của nàng Vương Thúy Kiều hết lời. Nói như bây giờ thời văn minh hiện đại thì ta bảo: anh chàng này khéo nịnh đầm. Chàng Kim Trọng đã thấy trong người mình nóng bỏng rạo rực lên cơn say men tình, chân tay chấp chới quờ quặng. Cả một lò lửa ái tình rừng rực của nàng Kiều bốc cháy lên đến ngàn độ, mà chàng Kim Trọng lại bê cả một đống rơm khô bao ngày tương tư khắc khoải thầm yêu trộm nhớ thì làm sao mà chịu nổi kia chứ? Chàng Kim Trọng có ý mì ăn liền, phở bò tái cần tây bốc khói hương thơm nghi ngút mà thèm nhỏ dãi ra, lại thêm mùi gia vị hương cải rau răm mới tính chuyện gạo nấu thành cơm, sau này muốn ra sao thì sao? Chàng sợ lỡ mất cơ hội đưa Kiều sang sông, lỡ mất chuyến đò ngang. Nhưng Kiều rất tỉnh táo mà khuyên chàng ngày dài tháng rộng kìm nén cơn thèm khát dục vọng lại vì cả hai ta đều là con nhà gia giáo.
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 80
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 14“
“Nay được gặp anh tài ngọc bội
Phường kim môn chẳng hối tiếc gì
Ngẫm đời như cánh chim di
Làm sao tránh được vận thì chẳng tha“
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 79
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 12“
Kim Trọng và Vương Thúy Kiều đúng là một cặp uyên ương, rất đẹp đôi. Tình yêu sét đánh đá vàng để rồi cả hai cùng ốm tương tư khao khát ngày hợp cẩn, trai tài gái sắc. Lửa ái tình rừng rực cháy như trên cánh đồng cỏ khô để mà ngày nhớ đêm mong, liền gang tấc cách nhau chỉ một bức tường thật là khổ sở cho cả hai.
“Đá đã biết tuổi vàng sét đánh
Lửa ái tình biết tránh làm sao
Mạch tương lai láng ứa trào
Đêm mong ngày nhớ nghẹn ngào bến sông
Chủ Nhật, 11 tháng 1, 2026
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 78
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 11“
Kim Trọng bày tỏ nỗi lòng mình từ lâu đã thầm yêu trộm nhớ với Thúy Kiều, trọn lòng son sắt yêu nàng, trái tim nàng Kiều đã mềm ra vì những lời chân thành của Trọng nhưng nàng vẫn khéo léo còn về hỏi ý kiến mẹ cha. Đôi trai gái đã tự nguyện yêu nhau khác hẳn với giáo lý hồi đó cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy.
“Lòng quân tử sắt son như vậy
Trái tim nàng cũng thấy nẫu ra
Cúi đầu e thẹn thiết tha
Ngây thơ con trẻ mẹ cha chưa tường
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 77
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 10“
“Tia nắng dọi bồi hồi tỉnh giấc
Giọt sương mai nghe bước chân người
Nai vàng ngơ ngác tìm tòi
Thẫn thờ mất của xăm soi góc tường
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 76
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 9 “
Thật may mắn cho chàng Kim chủ nhà cho thuê ngay, ông bận buôn bán xa nên năm thì mười họa mới trở lại nhà, nghỉ ngơi dăm ba ngày rồi lại đi. Nên Kim Trọng toàn quyền tự do, chàng lại là một thư sinh cốt cách văn nhân nên không thích chuyện mèo mả gà đồng, dù có dẫn gái làng chơi, kỹ viện về hú hí thì ai biết đó là đâu? Mục đích Kim chỉ muốn gặp Kiều. Căn nhà thật là lý tưởng cho trai gái yêu nhau mối tình đầu hò hẹn.
“Hiên Lãm thúy sẵn sàng mời đón
Nét sơn son mới dọn sang ngay
Bướm ong thoang thoảng hương say
Chàng mừng rõ khéo đặt bày chi đây
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 75
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 8 “
Bây giờ lại nói đến chàng Kim. Kể từ buổi chiều hôm ấy, gặp ba chị em con nhà họ Vương chàng sinh ra động tình với nàng Vương Thúy Kiều mà tương tư sầu não suy nghĩ vẩn vơ hạt trân Châu biết bao giờ về rửa nước giếng miền Hợp Phố như mối duyên tình thầm yêu trộm nhớ thành hiện thực?
“Kim phấp phỏng nồng nàn trộm nhớ
Tơ tưởng nàng bé nhỏ thướt tha
Châu buồn Hợp Phố còn xa
Tương tư hoài cảm trăng tà nguyệt hoa“
Thứ Bảy, 10 tháng 1, 2026
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 74
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 7 “
Trước khi bình giảng Video số 7, tôi xin tri ân nghệ sĩ Trần Thu Hà bài thơ:
Thiếu Phụ Miền Nam
tặng nghệ sĩ Thu Hà
Tri ân thiếu phụ miền Nam
Tiếng ngâm cao vút khói lam tơ hồng
Bướm hoa dìu dặt non bồng
Oanh ca hạc gọi cánh đồng bao la
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 73
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 6” phần 1
“Lòng xao xuyến anh tài nữ sắc
Nổi cờ lên ngơ ngác nhìn nhau
Thẹn thùng kẻ trước người sau
Lần khân chẳng tiện trời mau tối dần…
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 72
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 4“
Bài bình giảng trong video số 3 được nghệ sĩ Trần Thu Hà diễn ngâm, tôi đã khảng định hồn ma là có thật, ngày nay chính khoa học thực nghiệm đã công nhận một số hiện tượng về điện từ trường, các nguyên tử nhẹ hơn không khí là dấu vết của các linh hồn. Tôi cũng vừa nghe một băng clip của hội tâm linh học nói chuyện về nhà tiên tri, nhà y học Edgar Cayce có khả năng đặc biệt tiếp xúc với những linh hồn trong cõi âm. Nhân quả luân hồi là có thật, thuyết nghiệp chướng quả báo, nhân quả luân hồi càng được giới khoa học dần dần cũng phải công nhận. Lời nói của nhà khoa học nổi tiếng Abert Stein vẫn còn sang sảng bên tai: Nếu phải theo một tín ngưỡng nào, tôi sẽ chọn đạo Phật. Đạo Phật là tôn giáo của tương lai. Lý thuyết của Đạo Phật hoàn toàn phù hợp với những chuẩn mực tiến bộ của khoa học hiện đại.
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 71
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 3“
“Xem phong cảnh bồn chồn xao động
Ngọn tiểu khê tiếng trống thu ba
Bâng khuâng sáo trúc ngân nga
Lập lòe đom đóm sập sà mả hoang“
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 70
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 1“
Thi sĩ Nguyễn Du đã viết một tác phẩm văn học theo tôi là vô tiền khoáng hậu. Văn chương sử sách Việt Nam mấy nghìn năm nay, tôi mới thấy một tác phẩm thơ lục bát trứ danh như thế. Bản gốc viết bằng chữ Nôm đọc thuần tiếng Việt Nam, sau này được in ra bằng chữ quốc ngữ cũng vẫn đọc y trang như vậy.
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 69
Đoạn Trường Sầu Ly (8) và (9)
Đoạn Trường Sầu Ly mà tôi cảm xúc từ tập thơ Chinh Phụ Ngâm của cố thi sĩ Đặng Trần Côn và nữ sĩ Đoàn Thị Điểm được nghệ sĩ Thu Hà ngâm đến video số 7 thì dừng lại. Tiếng thơ ngâm tưởng lịm đi trong tâm hôn của tôi và các bạn theo không gian và thời gian. Bỗng hôm nay lại nổi lên với video số 8 và số 9. Tôi rất mừng và cảm động vô cùng trước tấm lòng say mê nghệ thuật và bảo tồn văn hoá ngôn ngữ trong sáng của tiếng Việt Nam ta. Để tri ân sự cố gắng của nghệ sĩ Thu Hà, tôi viết tiếp bình giảng thơ diễn ngâm.
Thu Hà đã rút kinh nghiệm, nên lần này mỗi video được ngâm ngắn khoảng 24 câu thôi. Ngâm như vậy nghệ sĩ sẽ không mệt mỏi và tôi cũng bớt vất vả phải gồng mình lên để viết những trang bình giảng dài dằng dặc.
“ Ba trăm năm lại vấn vương
Oan khiên thiếu phụ tuyết sương vô thường
Có người ngâm khúc đoạn trường
Sầu ly ai oán thê lương não nùng“
Chinh phụ ngâm, lời than vãn của người phụ nữ có chồng ra mặt trận, còn có tên khác là Chinh phụ ngâm khúc là tác phẩm Hán văn viết theo lối trường đoản cú, loại cổ phong giống như thể hành trong bài Hồ Trường của Nguyễn Bá Trác. Chinh Phụ Ngâm của Đặng Trần Côn, ra đời trong khoảng năm 1741 giai đoạn sơ kỳ Cảnh Hưng và về sau được nhiều người dịch ra thơ Nôm. Tiêu biểu nhất là bản song thất lục bát của bà Đoàn Thị Điểm. Thật ra chưa đến 300 năm để có Đoạn Trường Sầu Ly của Lu Hà tôi. Tôi bỗng nhớ đến bài Độc Tiểu Thanh Ký của cụ Nguyễn Du.
Độc Tiểu Thanh ký
“Tây Hồ hoa uyển tẫn thành khư,
Độc điếu song tiền nhất chỉ thư.
Chi phấn hữu thần liên tử hậu,
Văn chương vô mệnh luỵ phần dư.
Cổ kim hận sự thiên nan vấn,
Phong vận kỳ oan ngã tự cư.
Bất tri tam bách dư niên hậu,
Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như?“
Khi cụ Nguyễn Du đi thăm mả nàng Tiểu Thanh bên Tàu mà thương xót cho cuộc đời của một nữ sĩ tài hoa hồng nhan bạc mệnh. Cụ ứa nước mắt mà hỏi tự hỏi ở hai câu kết trong bài thất ngôn bát cú của mình:
“Chẳng biết ba trăm năm sau nữa,
Thiên hạ có ai khóc Tố Như ta?“
Nhưng chưa phải chờ đến 300 năm mới chỉ có 278 năm thôi mà Lu Hà tôi và nghệ sĩ Thu Hà đã khóc hai vị Đặng Trần Côn và Đoàn Thị Điểm bằng tập trường ca bi ai: Đoạn Trường Sầu Ly. Người thiếu phụ thật là oan ức phải chịu cảnh vò võ sương mai, buồng the cô quạnh bên song cứa sổ, gió đông hiu hắt bàn tay tê cóng đợi chồng hết ngày lại đêm vần xoay bốn mùa xuân hạ thu đông theo quy luật của tự nhiên mà trong nhà Phật gọi là vô thường. Còn vô ngã là những biến cố thương đau từ nơi khác, từ ngoại cảnh hay từ người khác mang đến cho mình như nhìn thấy cảnh vợ lính khăn sô áo trắng, cánh đồng quạ đen cờ tang nghi ngút khói hương, tiếng cuốc kêu thường, bướm bay chập chờn, đom đóm dật dờ lúc xế chiều. Buổi hoàng hôn lúc đàn gà con chiêm chiếp tìm mẹ lên chuồng…Tất cả đều làm cho người phụ nữ se sắt trái tim, lòng mình tím lại.
“Nỗi niềm chinh phụ hãi hùng
Rừng sâu núi thẳm rợn rùng chinh nhân
Chinh phu gió Sở mây Tần
Thương người vợ trẻ bần thần nhớ nhung
Đường xa heo hút mịt mùng
Phong ba bão tố chập chùng biển khơi
Tần ngần chẳng nói nên lời
Tri ân nghệ sĩ cuối trời mây bay“
Cả hai chúng tôi đã đồng cảm đồng tâm thương xót cho người vợ lính còm cõi ở nhà đợi chồng, kẻ ngâm thơ người bình giảng thật là ăn ý tuyệt vời.
Sở, Tần là hai nước lớn ngày xưa. Nước Sở ở vào vùng Hồ Bắc, Hồ Nam; Tần ở vào địa phận Tân Châu. Hai nước này cùng 5 nước: Yên, Tề, Triệu, Nguỵ, Hàn đời xuân thu chiến quốc cũng gọi là Thất hùng, tranh đánh nhau mưu lấy quyền bá chủ. Nước nào cũng tìm người tạo lấy vi cánh, xây dựng thế lực. Do đó, phát sinh một hạng người khi bỏ nước này sang đầu nước khác để lập công danh, có kẻ lừng chừng nên có câu:
“Bỏ Sở về Tần theo Tề e Sở giận
Bỏ Tần chán Tề về Sở thì lại ngại Tần hay Tề ghen“
Ðối với kẻ sĩ có liêm sỉ hay chán đời, sống cảnh an nhàn thích văn chương thơ phú thì tủi hận:
“Mặc ai sớm Sở chiều Tần
Riêng mình nào biết có xuân là gì!“
Tâm trạng người thiếu phụ người chinh phụ cũng tiến thoái lưỡng nan như vậy- Muốn chồng về với mình sớm tối có nhau cùng con cái cha mẹ. Nhưng lại e ngại có giặc tràn qua biên cương và xâm lăng quê hương mình thì biết ai ra chống giữ bảo vệ sự bình an? Tóm lại chiến tranh là đổ máu tang thương.
“Giai nhân tài tử đắm say
Thơ ca tiếng Việt càng day dứt tình
Ngàn sao lấp lánh hành tinh
Vầng trăng sáng tỏ sân đình làng ta
Cuốc kêu khắc khoải chiều tà
Quê hương thầm gọi Hằng Nga mộng hồn
Vuốt ve cành trúc gió hôn
Sâm thương đôi ngả đuổi dồn đông tây“
Người thiếu phụ mơ ước chiến tranh sớm kết thúc cầu mong an lạc thái bình đã có từng hàng trăm năm nay. Biết bao bài thơ bản nhạc lời hát tiếng ngâm bằng tiếng Việt dù chữ nôm hay chữ quốc ngữ. Mơ cảnh vợ chồng ân ái hạnh phúc sau khi ca khúc khải hoàn trở về người chồng lên lon, ngực đeo đầy huân huy chương mề đay,là sĩ quan quân đội cộng hòa thì người vợ được gọi theo cấp bậc của chồng là bà thiếu úy, bà trung tá, nếu là bộ đội thì mặc áo bốn túi và được gọi là bà thủ trưởng. Đấy chỉ là mơ ước thôi, thực tế thì vợ chồng như hai vì sao sâm thương chả bao giờ gặp được nhau. Giấc mơ thì vẫn là giấc mơ lúc nửa đêm gà gáy, vợ chồng gặp nhau, lúc bình minh rạng sáng thì vợ chồng lại chia ly biền biệt.
“Nửa đêm chén rượu ngất ngây
Non thần đỉnh giáp vui vầy dở dang
Cầm tay bịn rịn thiếp chàng
Ngựa pha sương tuyết mơ màng công danh“
Bây giờ tôi xin tiếp tục bình giảng video cuối Thu Hà diễn ngâm. Đoạn Trường Sầu Ly (9)
“Bắc Nam ngăn cách sông Gianh
Hai nhà Trịnh Nguyễn tranh giành đất đai
Chuyện Tàu dã sử bi ai
Đặng Trần Côn, viết tuyền đài khổ đau“
Chinh Phụ Ngâm là mượn chuyện bên Tàu , thi nhân không dám viết thẳng chuyện Việt Nam hai nhà Trịnh- Nguyễn phân tranh, vì quyền lợi cá nhân hoàng tộc để cho dân tình điêu đứng vì lý do chính trị. Còn tôi là hậu sinh là vạn bối khi đọc thơ của tiền bối, gần 300 năm sau lại viết trong tập trường ca lục bát về sông Gianh cảm thông cho nỗi khổ đau của văn sĩ Đặng Trần Côn dưới nơi tuyền đài, nơi cửu tuyền. Người chinh phụ Tàu đau khổ chờ chồng cũng không bằng nỗi khổ của người vợ lính Việt Nam với cuộc chiến tranh kéo dài 200 năm tức hai thế kỷ đằng đẵng của hai lãnh chúa đất đai Trịnh và Nguyễn. Cuộc chiến tranh giành đất giành đàn bà bên Tàu theo tôi có lẽ dai dẳng nhất là thời Tam Quốc khoảng 50 năm bởi ông Gia Cát Lượng cố đấm ăn xôi vị nể tình Lưu Bị mà muốn khôi phục lại nhà Hán vốn dĩ đã thổi rữa mục nát. Ông Lưu Bị chỉ là ngã đan chiếu bán dép dám phịa ra mình là tôn thất nhà Hán là cháu 5 đời của Lưu Thắng Trung Sơn Tĩnh Vương Lưu Cảnh Đế gì đó mà đạo sĩ Gia Cát Lượng cũng tin xái cổ
“Bà Đoàn Thị Điểm theo sau
Diễn nôm để lại nhuốm màu khói hương
Nghìn năm bia đá tang thương
Một rừng xương cốt biên cương thét gào
Tiếng thơ nức nở nghẹn ngào
Mủi lòng cát sĩ ứa trào lệ rơi!
Bút hoa để lại cho đời
Miệt mài bình giảng trọn lời nước non
Cung đàn dìu dặt véo von
Năm canh vò võ héo hon tấc lòng
Ngược xuôi chinh chiến long đong
Chắp tay thiếp lại cầu mong chàng về
Đất trời nhỏ lệ dãi dề
Mưa sa ngọn cỏ sơn khê núi rừng
Đợi hoài phố xá tưng bừng
Khải hoàn khúc hát rượu mừng chiến công ?
Nếu chỉ là bản chữ Hán thì Chinh Phụ Ngâm sẽ xếp xó trong kho tàng Hán Việt. May thay các bậc tiền bối hay chữ và có tinh thần dân tộc đã sáng tạo ra chữ Nôm để có thể phát âm đúng tiếng Việt mà viết ra thơ lục bát như cụ Nguyễn Du cụ Nguyễn Đình Chiểu hay song thất lục bát như cụ Nguyền Gia Thiều và nữ sĩ Đoàn Thị Điểm. Nhờ có Đoàn Thị Điểm mà Lu Hà tôi mới có cơ hội viết ra bản trường ca bi ai Đoạn Trường Sầu Ly và được nghệ sĩ Thu Hà diễn ngâm trọn vẹn.
Tôi là ai, nghệ sĩ Thu Hà là ai từ tiền kiếp? Nhưng tôi tin có sự luân hồi chuyển kiếp và có các vị thần linh, giống như một cậu bé người Nga tự nhận mình là người trên sao hỏa cách đây hàng tỉ năm. Cậu rất am hiểu về khoa học không gian và vũ trụ. Cậu nhỏ tuổi nhưng đã làm cho các nhà khoa học phải sửng sốt trầm trồ tán thưởng về tri thức của cậu bé đó. Cậu ta kể lại trên sao hỏa đã có một thời kỳ con người văn minh sống trên đó và sảy ra một cuộc chiến tranh nguyên tử và sự sống bị hủy diệt, chỉ còn vài người sống xót và họ di cư lên trái đất này cây cối hoa quả xinh tươi và loài người phải tập thở bằng oxy để duy trì cuộc sống tạm thời có giới hạn về tuổi thọ. Thở bằng oxy làm cho loài người chóng già và phải tuân theo quy luật sinh lão bệnh tử. Còn người trên sao hỏa như cậu bé đó nhớ lại không thở bằng khí oxy mà bằng khí gì thì chỉ có các nhà khoa học mới có thể trả lời được. Theo cậu vũ khí nguyên tử rất đáng sợ nhưng sự tôn thờ lệ thuộc vào vật chất tiện nghi khoa học kỹ thuật còn đáng sợ hơn, loài người rồi sẽ lại tự mình bị hủy diệt sự sống của mình. Tôi làm thơ, bình giảng hay Thu Hà ngâm thơ là để đề cao những giá trị tinh thần.
17.11.2019 Lu Hà
Đoạn Trường Sầu Ly (8) và (9)
Đoạn Trường Sầu Ly mà tôi cảm xúc từ tập thơ Chinh Phụ Ngâm của cố thi sĩ Đặng Trần Côn và nữ sĩ Đoàn Thị Điểm được nghệ sĩ Thu Hà ngâm đến video số 7 thì dừng lại. Tiếng thơ ngâm tưởng lịm đi trong tâm hôn của tôi và các bạn theo không gian và thời gian. Bỗng hôm nay lại nổi lên với video số 8 và số 9. Tôi rất mừng và cảm động vô cùng trước tấm lòng say mê nghệ thuật và bảo tồn văn hoá ngôn ngữ trong sáng của tiếng Việt Nam ta. Để tri ân sự cố gắng của nghệ sĩ Thu Hà, tôi viết tiếp bình giảng thơ diễn ngâm.
Thu Hà đã rút kinh nghiệm, nên lần này mỗi video được ngâm ngắn khoảng 24 câu thôi. Ngâm như vậy nghệ sĩ sẽ không mệt mỏi và tôi cũng bớt vất vả phải gồng mình lên để viết những trang bình giảng dài dằng dặc.
“ Ba trăm năm lại vấn vương
Oan khiên thiếu phụ tuyết sương vô thường
Có người ngâm khúc đoạn trường
Sầu ly ai oán thê lương não nùng“
Chinh phụ ngâm, lời than vãn của người phụ nữ có chồng ra mặt trận, còn có tên khác là Chinh phụ ngâm khúc là tác phẩm Hán văn viết theo lối trường đoản cú, loại cổ phong giống như thể hành trong bài Hồ Trường của Nguyễn Bá Trác. Chinh Phụ Ngâm của Đặng Trần Côn, ra đời trong khoảng năm 1741 giai đoạn sơ kỳ Cảnh Hưng và về sau được nhiều người dịch ra thơ Nôm. Tiêu biểu nhất là bản song thất lục bát của bà Đoàn Thị Điểm. Thật ra chưa đến 300 năm để có Đoạn Trường Sầu Ly của Lu Hà tôi. Tôi bỗng nhớ đến bài Độc Tiểu Thanh Ký của cụ Nguyễn Du.
Độc Tiểu Thanh ký
“Tây Hồ hoa uyển tẫn thành khư,
Độc điếu song tiền nhất chỉ thư.
Chi phấn hữu thần liên tử hậu,
Văn chương vô mệnh luỵ phần dư.
Cổ kim hận sự thiên nan vấn,
Phong vận kỳ oan ngã tự cư.
Bất tri tam bách dư niên hậu,
Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như?“
Khi cụ Nguyễn Du đi thăm mả nàng Tiểu Thanh bên Tàu mà thương xót cho cuộc đời của một nữ sĩ tài hoa hồng nhan bạc mệnh. Cụ ứa nước mắt mà hỏi tự hỏi ở hai câu kết trong bài thất ngôn bát cú của mình:
“Chẳng biết ba trăm năm sau nữa,
Thiên hạ có ai khóc Tố Như ta?“
Nhưng chưa phải chờ đến 300 năm mới chỉ có 278 năm thôi mà Lu Hà tôi và nghệ sĩ Thu Hà đã khóc hai vị Đặng Trần Côn và Đoàn Thị Điểm bằng tập trường ca bi ai: Đoạn Trường Sầu Ly. Người thiếu phụ thật là oan ức phải chịu cảnh vò võ sương mai, buồng the cô quạnh bên song cứa sổ, gió đông hiu hắt bàn tay tê cóng đợi chồng hết ngày lại đêm vần xoay bốn mùa xuân hạ thu đông theo quy luật của tự nhiên mà trong nhà Phật gọi là vô thường. Còn vô ngã là những biến cố thương đau từ nơi khác, từ ngoại cảnh hay từ người khác mang đến cho mình như nhìn thấy cảnh vợ lính khăn sô áo trắng, cánh đồng quạ đen cờ tang nghi ngút khói hương, tiếng cuốc kêu thường, bướm bay chập chờn, đom đóm dật dờ lúc xế chiều. Buổi hoàng hôn lúc đàn gà con chiêm chiếp tìm mẹ lên chuồng…Tất cả đều làm cho người phụ nữ se sắt trái tim, lòng mình tím lại.
“Nỗi niềm chinh phụ hãi hùng
Rừng sâu núi thẳm rợn rùng chinh nhân
Chinh phu gió Sở mây Tần
Thương người vợ trẻ bần thần nhớ nhung
Đường xa heo hút mịt mùng
Phong ba bão tố chập chùng biển khơi
Tần ngần chẳng nói nên lời
Tri ân nghệ sĩ cuối trời mây bay“
Cả hai chúng tôi đã đồng cảm đồng tâm thương xót cho người vợ lính còm cõi ở nhà đợi chồng, kẻ ngâm thơ người bình giảng thật là ăn ý tuyệt vời.
Sở, Tần là hai nước lớn ngày xưa. Nước Sở ở vào vùng Hồ Bắc, Hồ Nam; Tần ở vào địa phận Tân Châu. Hai nước này cùng 5 nước: Yên, Tề, Triệu, Nguỵ, Hàn đời xuân thu chiến quốc cũng gọi là Thất hùng, tranh đánh nhau mưu lấy quyền bá chủ. Nước nào cũng tìm người tạo lấy vi cánh, xây dựng thế lực. Do đó, phát sinh một hạng người khi bỏ nước này sang đầu nước khác để lập công danh, có kẻ lừng chừng nên có câu:
“Bỏ Sở về Tần theo Tề e Sở giận
Bỏ Tần chán Tề về Sở thì lại ngại Tần hay Tề ghen“
Ðối với kẻ sĩ có liêm sỉ hay chán đời, sống cảnh an nhàn thích văn chương thơ phú thì tủi hận:
“Mặc ai sớm Sở chiều Tần
Riêng mình nào biết có xuân là gì!“
Tâm trạng người thiếu phụ người chinh phụ cũng tiến thoái lưỡng nan như vậy- Muốn chồng về với mình sớm tối có nhau cùng con cái cha mẹ. Nhưng lại e ngại có giặc tràn qua biên cương và xâm lăng quê hương mình thì biết ai ra chống giữ bảo vệ sự bình an? Tóm lại chiến tranh là đổ máu tang thương.
“Giai nhân tài tử đắm say
Thơ ca tiếng Việt càng day dứt tình
Ngàn sao lấp lánh hành tinh
Vầng trăng sáng tỏ sân đình làng ta
Cuốc kêu khắc khoải chiều tà
Quê hương thầm gọi Hằng Nga mộng hồn
Vuốt ve cành trúc gió hôn
Sâm thương đôi ngả đuổi dồn đông tây“
Người thiếu phụ mơ ước chiến tranh sớm kết thúc cầu mong an lạc thái bình đã có từng hàng trăm năm nay. Biết bao bài thơ bản nhạc lời hát tiếng ngâm bằng tiếng Việt dù chữ nôm hay chữ quốc ngữ. Mơ cảnh vợ chồng ân ái hạnh phúc sau khi ca khúc khải hoàn trở về người chồng lên lon, ngực đeo đầy huân huy chương mề đay,là sĩ quan quân đội cộng hòa thì người vợ được gọi theo cấp bậc của chồng là bà thiếu úy, bà trung tá, nếu là bộ đội thì mặc áo bốn túi và được gọi là bà thủ trưởng. Đấy chỉ là mơ ước thôi, thực tế thì vợ chồng như hai vì sao sâm thương chả bao giờ gặp được nhau. Giấc mơ thì vẫn là giấc mơ lúc nửa đêm gà gáy, vợ chồng gặp nhau, lúc bình minh rạng sáng thì vợ chồng lại chia ly biền biệt.
“Nửa đêm chén rượu ngất ngây
Non thần đỉnh giáp vui vầy dở dang
Cầm tay bịn rịn thiếp chàng
Ngựa pha sương tuyết mơ màng công danh“
Bây giờ tôi xin tiếp tục bình giảng video cuối Thu Hà diễn ngâm. Đoạn Trường Sầu Ly (9)
“Bắc Nam ngăn cách sông Gianh
Hai nhà Trịnh Nguyễn tranh giành đất đai
Chuyện Tàu dã sử bi ai
Đặng Trần Côn, viết tuyền đài khổ đau“
Chinh Phụ Ngâm là mượn chuyện bên Tàu , thi nhân không dám viết thẳng chuyện Việt Nam hai nhà Trịnh- Nguyễn phân tranh, vì quyền lợi cá nhân hoàng tộc để cho dân tình điêu đứng vì lý do chính trị. Còn tôi là hậu sinh là vạn bối khi đọc thơ của tiền bối, gần 300 năm sau lại viết trong tập trường ca lục bát về sông Gianh cảm thông cho nỗi khổ đau của văn sĩ Đặng Trần Côn dưới nơi tuyền đài, nơi cửu tuyền. Người chinh phụ Tàu đau khổ chờ chồng cũng không bằng nỗi khổ của người vợ lính Việt Nam với cuộc chiến tranh kéo dài 200 năm tức hai thế kỷ đằng đẵng của hai lãnh chúa đất đai Trịnh và Nguyễn. Cuộc chiến tranh giành đất giành đàn bà bên Tàu theo tôi có lẽ dai dẳng nhất là thời Tam Quốc khoảng 50 năm bởi ông Gia Cát Lượng cố đấm ăn xôi vị nể tình Lưu Bị mà muốn khôi phục lại nhà Hán vốn dĩ đã thổi rữa mục nát. Ông Lưu Bị chỉ là ngã đan chiếu bán dép dám phịa ra mình là tôn thất nhà Hán là cháu 5 đời của Lưu Thắng Trung Sơn Tĩnh Vương Lưu Cảnh Đế gì đó mà đạo sĩ Gia Cát Lượng cũng tin xái cổ
“Bà Đoàn Thị Điểm theo sau
Diễn nôm để lại nhuốm màu khói hương
Nghìn năm bia đá tang thương
Một rừng xương cốt biên cương thét gào
Tiếng thơ nức nở nghẹn ngào
Mủi lòng cát sĩ ứa trào lệ rơi!
Bút hoa để lại cho đời
Miệt mài bình giảng trọn lời nước non
Cung đàn dìu dặt véo von
Năm canh vò võ héo hon tấc lòng
Ngược xuôi chinh chiến long đong
Chắp tay thiếp lại cầu mong chàng về
Đất trời nhỏ lệ dãi dề
Mưa sa ngọn cỏ sơn khê núi rừng
Đợi hoài phố xá tưng bừng
Khải hoàn khúc hát rượu mừng chiến công ?
Nếu chỉ là bản chữ Hán thì Chinh Phụ Ngâm sẽ xếp xó trong kho tàng Hán Việt. May thay các bậc tiền bối hay chữ và có tinh thần dân tộc đã sáng tạo ra chữ Nôm để có thể phát âm đúng tiếng Việt mà viết ra thơ lục bát như cụ Nguyễn Du cụ Nguyễn Đình Chiểu hay song thất lục bát như cụ Nguyền Gia Thiều và nữ sĩ Đoàn Thị Điểm. Nhờ có Đoàn Thị Điểm mà Lu Hà tôi mới có cơ hội viết ra bản trường ca bi ai Đoạn Trường Sầu Ly và được nghệ sĩ Thu Hà diễn ngâm trọn vẹn.
Tôi là ai, nghệ sĩ Thu Hà là ai từ tiền kiếp? Nhưng tôi tin có sự luân hồi chuyển kiếp và có các vị thần linh, giống như một cậu bé người Nga tự nhận mình là người trên sao hỏa cách đây hàng tỉ năm. Cậu rất am hiểu về khoa học không gian và vũ trụ. Cậu nhỏ tuổi nhưng đã làm cho các nhà khoa học phải sửng sốt trầm trồ tán thưởng về tri thức của cậu bé đó. Cậu ta kể lại trên sao hỏa đã có một thời kỳ con người văn minh sống trên đó và sảy ra một cuộc chiến tranh nguyên tử và sự sống bị hủy diệt, chỉ còn vài người sống xót và họ di cư lên trái đất này cây cối hoa quả xinh tươi và loài người phải tập thở bằng oxy để duy trì cuộc sống tạm thời có giới hạn về tuổi thọ. Thở bằng oxy làm cho loài người chóng già và phải tuân theo quy luật sinh lão bệnh tử. Còn người trên sao hỏa như cậu bé đó nhớ lại không thở bằng khí oxy mà bằng khí gì thì chỉ có các nhà khoa học mới có thể trả lời được. Theo cậu vũ khí nguyên tử rất đáng sợ nhưng sự tôn thờ lệ thuộc vào vật chất tiện nghi khoa học kỹ thuật còn đáng sợ hơn, loài người rồi sẽ lại tự mình bị hủy diệt sự sống của mình. Tôi làm thơ, bình giảng hay Thu Hà ngâm thơ là để đề cao những giá trị tinh thần.
17.11.2019 Lu Hà
Đoạn Trường Sầu Ly (8) và (9)
Đoạn Trường Sầu Ly mà tôi cảm xúc từ tập thơ Chinh Phụ Ngâm của cố thi sĩ Đặng Trần Côn và nữ sĩ Đoàn Thị Điểm được nghệ sĩ Thu Hà ngâm đến video số 7 thì dừng lại. Tiếng thơ ngâm tưởng lịm đi trong tâm hôn của tôi và các bạn theo không gian và thời gian. Bỗng hôm nay lại nổi lên với video số 8 và số 9. Tôi rất mừng và cảm động vô cùng trước tấm lòng say mê nghệ thuật và bảo tồn văn hoá ngôn ngữ trong sáng của tiếng Việt Nam ta. Để tri ân sự cố gắng của nghệ sĩ Thu Hà, tôi viết tiếp bình giảng thơ diễn ngâm.
Thu Hà đã rút kinh nghiệm, nên lần này mỗi video được ngâm ngắn khoảng 24 câu thôi. Ngâm như vậy nghệ sĩ sẽ không mệt mỏi và tôi cũng bớt vất vả phải gồng mình lên để viết những trang bình giảng dài dằng dặc.
“ Ba trăm năm lại vấn vương
Oan khiên thiếu phụ tuyết sương vô thường
Có người ngâm khúc đoạn trường
Sầu ly ai oán thê lương não nùng“
Chinh phụ ngâm, lời than vãn của người phụ nữ có chồng ra mặt trận, còn có tên khác là Chinh phụ ngâm khúc là tác phẩm Hán văn viết theo lối trường đoản cú, loại cổ phong giống như thể hành trong bài Hồ Trường của Nguyễn Bá Trác. Chinh Phụ Ngâm của Đặng Trần Côn, ra đời trong khoảng năm 1741 giai đoạn sơ kỳ Cảnh Hưng và về sau được nhiều người dịch ra thơ Nôm. Tiêu biểu nhất là bản song thất lục bát của bà Đoàn Thị Điểm. Thật ra chưa đến 300 năm để có Đoạn Trường Sầu Ly của Lu Hà tôi. Tôi bỗng nhớ đến bài Độc Tiểu Thanh Ký của cụ Nguyễn Du.
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 68
Đoạn Trường Sầu Ly (7)
“Nghĩa tình bao kiếp phiêu diêu
Kiếp này lại nối thêm nhiều kiếp sau
Dù cho cây cỏ nát nhàu
Đá vàng ta vẫn giữ màu thủy chung
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 67
Đoạn Trường Sầu Ly (6)
“Đường mây bao phủ quan hà
Rêu phong ẩm ướt quanh nhà quạnh hiu
Dấu giày thưa thớt buồn thiu
Nắng hanh mấy độ ỉu xìu tiết đông
Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 66
Đoạn Trường Sầu Ly (5)
“Có hay yếm thắm xuân đào
Năm canh trằn trọc nghẹn ngào cái thân
Hồn theo cánh hạc đằng vân
Đêm thường bay đến Giang Tân tìm người“
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)