(taonhanmackhach.blogspot.com) Tôi Lu Hà, trong các sáng tác của tôi chỉ có một bút danh duy nhất bất di bất dịch là Lu Hà. Khi viết tay, đánh máy hoặc in ấn đều rõ ràng Lu truớc Hà sau. Thiết tưởng cũng chẳng cần biết tên họ thật của tôi trong giấy khai sinh làm gì? Chỉ vài bức ảnh của tôi đăng rải rác trên mạng Internet cũng đủ cho mọi người biết rõ Lu Hà là ai? Thơ văn của tôi phần lớn đều ghi rõ ràng ngày tháng năm sáng tác.
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 77“
Nàng Kiều ngồi ghế chánh án, chủ tọa hội đồng luận tội và nàng phán xử rất công minh. Hoạn Thư được tha bổng, Hoạn bà thì Kiều lờ đi và cũng không được mời đến. Thúc Sinh thì được ban thưởng hàng nghìn cân vàng mấy xe tơ lụa quý. Sau đó là xử đến những kẻ đã gây ra tội ác với Thúy Kiều. Chỉ tiếc rằng còn để xót tên bán tơ.
“Sinh từ tạ mừng ra nước mắt
Lại một dây bị dắt vào trong
Rập đầu quỳ trước sân rồng
Đùng đùng nổi trận Từ Công sấm gầm
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 75“
Kiều đã lên danh sách những người cần trả ơn nhất là sư Giác Duyên, mụ quản gia ở phủ Hoạn bà và cả nàng Mã Kiều một kỹ nữ tốt bụng chăm sóc an ủi thuốc men khi Kiều bị mụ Tú bà đày đọa và bị Sở Khanh hạ nhục. Riêng nhà họ Thúc thì nàng Kiều ra lệnh giữ cho yên ổn, chỉ mời họ đến đây để Kiều phán xử. Những tên đã gây thù chuốc oán, tạo nên tội ác thì Kiều sai quân tướng đặc nhiệm dẫn giải về một dây lốc nhốc như Mã Giám Sinh, Tú bà, Sở Khanh, Bạc Hạnh, Bạc bà, khuyển ưng vân vân… đều hốt sạch. Nhưng tên tội phạm chính nguồn gốc gây cho gia đình Kiều phải khuynh gia baị sản tang thương chia lìa là thằng bán tơ thì Kiều và cả thám quân của Từ Hải không thể naò dò la ra tông tích vả lại nó lại lẩn trốn ở Bắc Kinh vùng đất triều đình nhà Minh còn kiểm soát, thật là đáng tiếc cho nàng Kiều vẫn chưa trả hết được thù nhà.
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 73“
Từ Hải quyết ra đi tạo dựng cơ đồ bá nghiệp, Kiều cũng muốn đi theo thì Hải khuyên nàng ở lại nhà đợi chàng. Chứ theo chàng nay đây mai đó, dầm mưa dãi nắng, không nhà không cửa, màn trời chiếu đất làm sao chịu nổi tấm thân bồ liễu. Kiều nghe theo lời chồng độ này sang năm khi Hải chiêu mộ đủ mười vạn tinh binh sẽ đến đón nàng. Lúc đó vợ chồng sẽ xum họp.
“Làm rõ mặt phi thường quốc lãnh
Thôi nàng đừng hờn trách chi ta
Nắng mưa dầu dãi không nhà
Long đong bốn bể sơn hà dặm băng
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 71“
Ở trên thế gian này tạo vật và cả cuộc sống con người biến đổi không ngừng, sau cơn mưa thì trời lại sáng, hết cơn bĩ cực thì tới thời thái lai.
Việt Nam có câu ca dao:
“Gian nan vất vả hết rồi
qua cơn bĩ cực đến hồi thái lai“
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 70“
Sư Giác Duyên sợ liên lụy đến nhà chùa nên đưa Kiều tạm sang lẩn trốn bên nhà Bạc bà. Nào ngờ Bạc bà cũng giống Tú bà đều là những kẻ buôn người bán thịt cũng theo cách mô tả của cụ Nguyễn Du bằng thơ lục bát:
“Nào ngờ cũng tổ bợm già.
Bạc bà học với Tú Bà đồng môn!“
Cả hai con mụ già này đã từng một thời là tỷ muội hành nghề bán dâm ở lầu xanh.
Cháu của mụ Bạc bà là Bạc Hạnh, nghe cái tên thôi đã thấy ngán rồi, cái họ cũng đã nói ra phần nào bản chất làm cho Kiều nghi ngờ, nhưng mụ quả quyết cháu mụ là người thật thà. Cháu mụ lại chẳng ăn ở bạc bẽo đâu mà sợ. Một người rất chung tình chung thủy.
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 68“
Kiều chỉ giỏi thơ ca đàn hạc, nhưng việc đời còn rất ngây thơ. Kiều chưa hiểu hết ý tốt của Hoạn Thư muốn giải thoát cho nàng. Hoạn Thư tạo cơ hội cho Kiều bỏ trốn, dù Kiều có mang tất cả chuông vàng khánh bạc trong chùa nhà đi, thì Hoạn Thư cũng không tiếc và ngầm tặng cho nàng tất. Nếu Hoạn Thư căm ghét Kiều thật sự nàng sẽ dùng quyền lực cho quân vây bắt lùng sục, có công văn gửi các phủ huyện các tỉnh thành tầm nã cho tới tận hang cùng ngõ hẻm. Nhưng mọi sự vẫn êm ru chả có động tĩnh gì.
Trời ơi! Kiều ơi là Kiều sao nàng ngây thơ vậy? Nàng lại nghe lời Hoạn bà đến trú ngụ nhà mụ. Còn sư Giác Duyên là một vị chân tu, đã xa lánh những thớ lợ mánh lới trong cõi hồng trần từ lâu, sư nào màng đến những chuyện tham sân si ở đời.Nên sư đã ngộ nhận Bạc bà là một thí chủ tốt.
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 66“
Thúc Sinh là kẻ đáng trách, một loại đàn ông trình độ văn chương học thức không phải là xoàng xĩnh. Nhưng tiếc thay bản tính chàng ươn hèn trí trá theo kiểu con buôn. Một người đàn ông không có khả năng làm người đàn ông đúng nghĩa, cái chuyện sinh con đẻ cái anh ta cũng không làm được để cho người vợ cả còm cõi mong đợi, thắp hương niệm Phật, thậm chí còn cho xây cả một ngôi chùa nhỏ trong khuân trang vườn tược rộng lớn nhà mình.Một người đàn ông không dám đứng ra nhận lấy trách nhiệm không hề mở miệng cầu xin Hoạn Thư một lời để bênh vực Kiều. Không phải vô cớ Hoạn Thư và Hoạn bà đã bắt cóc Vương Thúy Kiều từ Lâm Truy về Phủ quan thượng thư ở Tích Giang rồi lại giao cho Hoạn Thư ở Vô Tích. Mọi sự đã sáng tỏ rõ như ban ngày mà Thúc Sinh vẫn giả câm giả điếc. Hoạn Thư cũng có thể nghĩ rằng Thúc Sinh không chỉ bạc tình với mình mà còn bạc tình cả với Kiều. Người phụ nữ cái danh dự phẩm giá là cao. Không lẽ Hoạn Thư lại hạ mình xuống bảo thẳng với Thúc Sinh:
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 65“
“Thế mới biết thê lương tam giáo
Đạo tòng phu gượng gạo chớ trêu
Bạo quyền nén bạc đầu têu
Thân tàn ma dại tiêu điều kỷ cương
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 63“
Hoạn Thư và Thúc Sinh lấy nhau đã lâu, nhưng không hề có con. Mẹ con nhà Hoạn Thư chăm chỉ đi lễ chùa cầu xin Đức Quán Thế Âm Bồ Tát độ trì cho nhà họ Thúc một đứa con nối giõi. Thúc Sinh mồ côi mẹ từ nhỏ được cha nuôi dạy truyền nghề thương gia cho chàng. Quán Thế Âm nghĩa là Đấng quán chiếu âm thanh của thế gian là một vị Bồ-tát hiện thân cho lòng từ bi của tất cả chư Phật. Được miêu tả cả thân nam lẫn thân nữ. Quán Thế Âm là một trong những vị Bồ-tát được tôn kính thờ phụng rộng rãi nhất trong Phật giáo Đại thừa, cũng như không chính thức trong Phật giáo Nguyên thủy. Hoạn bà và Hoạn Thư rất mộ đạo Phật, trong vườn nhà Hoạn Thư cho xây cất một cái am khá lớn tương đương với một ngôi chùa nhỏ nhưng thiếu người trụ trì nên nàng cho Thúy Kiều ra đó ở và có hai tiện nữ phục dịch giúp đỡ Kiều trong việc thắp hương. Công việc chính của Kiều là tụng kinh gõ mõ và chép kinh. Nhưng thực ra Kiều đâu có tập trung, miệng thì ê a đọc nhưng tâm thì để đâu đâu. Đêm nằm thì ôm mặt khóc hu hu, vẫn còn nuối tiếc cảnh trần ai yêu thương ái dục đầy đau khổ nhưng lại rất quyến rũ nàng.
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 61“
“Hoạn Thư rường bớt cau có mặt
Một mũi tên bắn nát đôi chim
Hồng mao cũng đã nhấn chìm
Vào vành hoan lạc im lìm phòng the
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 59“
“Ngậm bồ hòn đắng cay thổn thức
Oan trái này kẻ trước người sau
Phủ quan mực chửa khô màu
Dấu son giá thú nát nhàu vì ai?
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 57“
Sinh đau lòng héo hon khi thấy căn nhà để cho Thúy Kiều ở đã trở thành tro bụi. Khi từ Vô Tích trở về Lâm Truy hàng tháng trời dòng để mong gặp lại Kiều thì chỉ là đống xương khô mà cha chàng đã thu nhặt những mảnh vụn còn xót lại và chôn cất tử tế. Sinh cũng nhờ thày đạo sĩ cầu đảo, dùng thần thông pháp thuật để dò la tông tích âm hồn nàng Kiều cũng biệt tăm. Thày còn quả quyết Thúy Kiều còn sống làm cho Sinh càng rầu rĩ bán tín bán nghi.
“Lâm Truy thuở cố nhân ly biệt
Nắm xương khô chẳng biết là ai?
Cuốc kêu khắc lậu đêm dài
Năm canh trằn trọc u hoài thở than
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 55“
Nàng Kiều bị bọn tay sai trong phủ quan thượng thư bộ lại, dưới sự điều khiển của Hoạn bà và Hoạn Thư. Bọn ưng khuyển muốn lập công với chủ đã dùng thuyền lớn vượt biển từ Tích Giang đến thẳng Lâm Truy, nửa đêm đặc công đột kích bắt trói Thúy Kiều đánh thuốc mê và đưa về thẳng phủ quan lại bộ. khi đó quan lớn còn bận rộn việc triều đình không hề biết chuyện này đánh ghen này của đám đàn bà trong nhà. Nơi đây Kiều phải một phen mưa gió tan tành như cụ Nguyễn Du mô tả:
“Hoa trôi nước chảy đã yên
Biết đâu địa ngục là miền trần gian”
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 53“
Vợ chồng cả một năm trời mới gặp lại nhau,Thúc Sinh cảm thấy vợ mình vẫn say xưa ân ái dạt dào như xưa, không có biểu hiện gì khác lạ nghi ngờ chàng có bồ nhí, vợ lẽ ở bên ngoài. Canh ba giờ tý vợ chồng cũng đã tăng được mấy ca, vẫn đạt được năng xuất chỉ tiêu đề ra theo nguyên lý đêm bảy ngày ba. Lòng Sinh thơi thới thênh thang vó ngựa cho phi nước kiệu bụi bay mù trời, mây trắng nhởn nhơ bay, mây của Sinh trời thắm của Sinh. Ngày đi đêm mộng ở các quán trọ dọc đường lúc thì Kiều, lúc thì Thư. Nhưng chắc chắn mơ thấy Kiều nhiều hơn.
“Lòng thơi thới thênh thang vó ngựa
Mây trắng bay chan chứa sơn khê
Vui thay nàng vẫn tỉ tê
Canh ba giờ tý si mê ái tình
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 51“
Hồi ở Việt Nam tôi chỉ đọc truyện Kiều trích đoạn trong chương trình giảng văn cấp 3. Tôi chưa hề có tập truyện Kiều nào trong tay, cửa hàng sách không bày bán, thư viện cũng không có. Mãi sau này ở nước ngoài tôi mới copie truyện Kiều trên mạng Internet. Nhưng tôi thường nghe người ta hay ám chỉ những cô gái chanh chua đanh đá là máu Hoạn Thư nổi cơn tam bành. Tôi cứ nghĩ Hoạn Thư là người độc ác cay nghiệt, thuộc loại răng nanh mỏ đỏ. Nhưng khi đọc hết cả tập truyện Kiều đọc đi đọc lại nhiều lần và tôi mới vỡ lẽ ra Hoạn Thư không độc ác, chưa bao giờ thấy Hoạn Thư đánh đập cưỡng ép Kiều phải làm điều gì quá đáng đến luân thường đạo lý. Chỉ có Hoạn bà là đánh ghen thay cho con gái một lần và sau đó cho sang bên phủ Thúc Sinh hầu hạ tiểu thư. Hoạn Thư cũng kín đáo bảo vệ Kiều, cho Kiều ra chùa nhà chép kinh,rồi Kiều lấy trộm đồ bỏ trốn đi Hoạn Thư cũng không thèm đuổi bắt. Hoạn Thư oán hận chồng mình là chàng Thúc Sinh đã phụ bạc tình mình mà nàng dùng Kiều để đày đọa tâm hồn thể xác lương tâm Thúc Sinh là chính. Hoạn Thư muốn dày xéo trái tim Thúc Sinh để trả thù tình. Cho nên khi tả về nhân vật Hoạn Thư này cụ Nguyễn Du cũng có chừng mực, còn tôi cố gắng đào sâu thêm về tâm lý tính cách nhân vật Hoạn Thư mà tôi cho là rất phức tạp. Tôi mô tả nhiều tình tiết, có lẽ còn dài hơn cụ Nguyễn Du bằng lối thơ song thất lục bát.
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 50“
Khi viết tập truyện thơ Tài Mệnh Tương Đố, tôi thấy nhân vật Hoạn Thư này khó viết nhất. Một người phụ nữ Trung Hoa tôi cho là cũng nhân hậu, về bản lĩnh cuộc sống và tình trường theo tôi còn vượt trên cả nàng Kiều. Giá như nàng Kiều khi được làm đệ nhất phu nhân coi như hoàng hậu mẫu nghi thiên hạ của triều Nam Đình Từ Hải mà có được sự khôn ngoan sáng suốt như Hoạn Thư thì Từ Hải đâu đến nỗi phải chết đứng?
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 48“
Kiều là một người phụ nữ có trí tuệ, con người có đức và rất nhân hậu, đắn đo suy nghĩ trước sau. Nàng biết ơn Thúc Sinh đã cứu mình ra khỏi lầu xanh. Nàng không vì được Thúc Sinh yêu thương hết mực mà lấn át cả vợ cả. Nàng chấp nhận cuộc đời làm lẽ thân phận tiểu tinh làm một thứ dây hoa cát đằng ôm gốc cây đại thụ mà nương nhờ. Nàng khuyên Thúc Sinh trở lại quê nhà kể hết sự tình thân thế cảnh ngộ của mình cho chị cả nghe để được nhờ ơn trên che trở đùm bọc. Nên Sinh mới thử vận may rủi trở về quê để dò la ý tứ Hoạn tiểu thư.
“Nghe những lời thiết tha khuyên nhủ
Tạm dời xa trướng rủ màn che
Thong dong Sinh trở về quê
Bánh xe khấp khểnh dãi dề nắng mưa
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 47“
“Nghe nàng nói trước sau lân lý
Giữa công đường ý vị tương tri
Ngậm ngùi thương xót giải vi
Lầu xanh tránh tiếng thị phi búa rìu
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 45“
Thúc Kỳ Tâm không phải tay vừa trên thương trường kinh doanh buôn bán. Họ Thúc biết hết những thủ đoạn gian manh trốn thuế, bán hàng lậu của mụ Tú Bà nên nắm được những điểm yếu ép mụ phải để cho Thúy Kiều hoàn lương, vả lại chàng cũng chi trả cho mụ Tú rất nhiều tiền để có được Thúy Kiều. Nhưng việc tổ chức đời sống gia đình thì họ Thúc rất non tay, không có bản lãnh làm chủ, luôn bị Hoạn Thư chi phối. Thúc Sinh và Thúy Kiều chung sống với nhau đã được nửa năm, ngày nào cũng ân ái thật là phiêu liêu, thì một hôm bất ngờ Thúc ông xuất hiện hắt chén nước lạnh trên hai trẻ trần truồng không mảnh vải đang ôm nhau trên giường.
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 44“
Kiều nài nỉ Thúc Kỳ Tâm phải nói rõ cho vợ cả là mình muốn nạp thiếp để hy vọng có con nối giõi tông đường. Kiều dùng chữ ý tứ bóng bẩy gọi chị Hằng tức Hoạn Thư chắc đã có chủ trương từ lâu, lấy vợ lẽ cho Thúc Sinh chứ hai người kết hôn với nhau đã lâu, ít nhất là 10 năm rồi. Vì đó là kỷ cương gia pháp không thể xem thường được. Nhưng Thúc Sinh còn dưới sự cai quản của Thúc Ông cho nên như một cái dây co kéo giữa hai nhà Thúc và Hoạn. Lức này chúa sơn lâm là con sư tử cái là tôi nói theo Tô Đông Pha gọi vợ mình là sư tử Hà Đông.
Nơi thềm quế dấu hài gót nguyệt
Có chị Hằng nhất thiết chủ trương
Bấy lâu khăng khít giá gương
Thêm người giữ nết kỷ cương phép nhà
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 42“
“Xứ xở lạ não nùng cô quạnh
Bỗng một người du khách ghé thăm
Bâng khuâng dưới ánh trăng rằm
Khéo thay thiên ý cho tằm sợi tơ
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 41“
Cảnh ngộ cuộc đời nàng Kiều thật là chéo ngoe, một người con gái sinh ra trong một gia đình nề nếp bậc trung, con nhà khuê các, có người hầu kẻ hạ, chịu ảnh hưởng truyền thống giáo dục nho gia tứ đức tam tòng công dung ngôn hạnh giành cho người phụ nữ và nhân nghĩa lễ trí tín của người quân tử. Lỡ bước sa cơ mà phải bị đẩy vào kỹ viện học các ngón nghề mồi chài do mụ Tú truyền cho. Gọi là nghề bán trôn nuôi miệng thật là đau lòng cho thân phận hồng nhan bạc mệnh.
Vẳng Tiếng Thơ Ngâm
Sinh nhật năm 2020
Ngày sinh nhật đã có từ thời xa xưa cổ đại cách đây khoảng vài trăm triệu năm. Thời đó con người đã bắt đầu biết làm các tiệc nhỏ để nhớ lại ngày sinh của mình vào khoảng các mùa xuân, hạ, thu, đông. Khi con người có khái niệm về thời gian và đã biết làm lịch thì ngày sinh ghi rõ ngày tháng năm. Hầu hết các quốc gia trên thế giới hiện nay đều tổ chức sinh nhật cho người thân, bạn bè mình. Nếu người mẹ không hy sinh ra, không mang trong bụng cái thai nhi 9 tháng 10 ngày thì làm sao có ta mà có ngày sinh nhật? Ta là kết quả tình yêu ân ái của cha mẹ, là tinh cha huyết mẹ hợp thành.
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 39“
Hôm nay là ngày sinh nhật của tôi, mọi người chúc mừng tôi và tôi làm một bài thơ lục bát để tri ân cảm tạ mọi người hết thảy, nếu có sơ xuất bỏ quên bạn nào hãy thứ lỗi cho tôi. Tôi chẳng làm lễ sinh nhật chi hết, có lẽ cả đời tôi không bao giờ làm lễ sinh nhật. Tôi cảm tạ trời đất, tinh cha huyết mẹ đã tác thành ra tôi để tôi làm thơ viết văn trả lại đời. Tôi ngồi hý hoáy viết bình giảng thơ diễn ngâm mà lòng tôi tê tái nước mắt chảy quanh thân phận nàng Kiều. Tôi không hẹp hòi về cái gọi là chủng tộc giống nòi mà bảo rằng mình dư nước mắt khóc gái Trung Hoa, nó chỉ là một con đĩ có gì mà đáng thương hại? Kiều là một con người sinh ra ở trái đất này đâu phải từ hành tinh xa lạ? Dù ở bên Tàu, Anh Quốc, Nhật Bản, Hoa Kỳ hay Việt Nam thì đã sao? con người ở đâu cũng vẫn là con người bằng xương bằng thịt, biết yêu biết ghét, giàu lòng nhân ái vị tha.
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 37“
Cái vẻ hào nhoáng bên ngoài của y đã chinh phục được niềm tin của Kiều. Tên Sở Khanh đã chuẩn bị sẵn một con ngựa cho Kiều. Tất nhiên Kiều không thể phi nước kiệu, nên cái gọi là ngựa truy phong chỉ là chuyện khoe khoang phét lác của ngã Sở Khanh cũng vô tác dụng. Cả hai con ngựa cũng phải lóc cóc theo nhau. Sở Khanh để Kiều đi trước,còn hắn gìm cương con ngựa truy phong đi sau. Ngựa truy phong là ngựa quý cùng top ngựa xích thố của Lã Bố sau vào tay Tào Tháo và Tháo lại tặng cho Quan Vân Trường.
“Kiều lẽo đẽo xuống lầu theo Sở
Vững lòng tin còn sợ chi ai
Xông pha tuyết nguyệt trang đài
Canh tàn khắc lậu đường dài dặm băng
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 35“
Sau vụ tự tử hụt không thành toại cái chết của Thúy Kiều. Mụ Tú đã thay đổi chiến thuật theo phương châm mềm nắn rắn buông. Mụ cố ý xếp đặt Kiều ở lầu Ngưng Bích để nghỉ ngơi, lấy lại thần trí. Thơ lục bát của cụ Nguyễn Du với nghệ thuât tả nội tâm rất điêu luyện. Các bạn có thể tự tìm đọc trong Truyện Kiều trên Google và đối chiếu với với kỹ năng, cách tả nội tâm con người của tôi bằng thơ song thất lục bát. Mụ Tú nghiên cứu kỹ điểm mạnh và điiểm yếu, cá tính thói quen của Kiều bằng kinh nghiệm dày dặn từng trải sỏi đời của mình. Tôi nghĩ mụ Tú thừa kiến thức để cấp bằng giáo sư tâm lý học với nghệ thuật nhồi sọ ru ngủ mạ mị nhằm tha hóa con người. Ngày nay mụ Tú xứng đáng là giám đốc công ty tứ khoái phục vụ ngành thư giãn, nhục dục, thỏa mãn xác thịt con người. Mụ Tú đã thay đổi chiến thuật khi đi mua Kiều ở Bắc Kinh mụ Tú xử dụng tên Mã giám Sinh một ngã côn đồ vô học đóng vai một nhà giàu. Lần này mụ Tú xử dụng tên tay chân khác lưu manh giả danh trí thức, bên ngoài tỏ ra hào hoa đạo mạo cũng văn chương thơ phú không kém gì Kim Trọng.
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 31“
“Bao thành quách kinh kỳ phố xá
Miền thùy dương xa lạ núi non
Lâm Truy vừa một tháng tròn
Xe loan dừng bánh véo von tiếng đàn“
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 29“
Sau khi Vương ông ký kết vào bản giao kèo. Vương ông đích thân nhận 400 lạng vàng từ tay Mã giám Sinh, tức thì Kiều phải ngồi trong kiệu hắn đã bố trí sẵn. Kiệu hoa kéo đến khán phường cách xa nhà Vương ông và đêm hôm đó họ Mã dở trò đồi bại cưỡng hiếp nàng Kiều, dù Kiều có rên la khóc lóc vì đau đớn thì vợ chồng ông bà Vương và các em của Kiều cũng không nghe thấy được. Với số tiền 400 lạng vàng thì phải cấp tốc giao cho Chung thư lại lo lót các cửa để chúng thả cha con ông Vương về nhà. Vẫn còn dư ra 100 lạng vàng đủ cho Vương ông bày biện yến tiệc tiễn đưa Kiều về nhà chồng. Vương ông và thằng con rể già chén tạc chén thù dập dìu một hồi làm cho Kiều càng tủi nhục bẽ bàng căm giận tên Mã giám Sinh.
“Bên mé tường xì xào tiếng nói
Lầu mai vừa le lói nắng sương
Vội vàng đóng gói lên đường
Trời xanh thăm thẳm đoạn trường ly tao
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 27“
Mã Giám Sinh vốn là một tên chơi bời lêu lổng từ nhỏ nên trên năm mươi tuổi hắn vẫn không vợ con gì cả. Hắn bị nổ ống khói không còn khả năng sinh sản, vả lại hắn cũng cóc cần có vợ có gia đình riêng. Hắn là đại ca cầm đầu trong băng đảng xã hội đen chuyên đi lùng sục tới tận các miền quê xóm chợ nghèo nàn để mua gái, dụ dỗ bắt gái nhà lành về làm đĩ điếm trong hang ổ mãi dâm của mụ Tú bà. Cánh nho nhe hay chữ vẫn thường nói: “Ngũ thập nhi tri thiên mệnh“. Nhưng với thằng cha này thì chẳng tri thiên mệnh cái con khỉ mốc gì, hắn chỉ tri thiên tiền. Hắn chỉ biết có tiền thôi. Với Kiều hắn biết thừa là món hàng quá hời được cả vốn lẫn lời. Hắn biết là của trời cho, là phẩm tiên lộc trời ban cho hắn may mắn được hưởng . Hắn phá trinh trước một cô bé gái chỉ mới có 15 tuổi, sau đó mang dâng cho mụ Tú. Nếu mụ Tú biết được có phạt hắn thì cùng lắm là một buổi quỳ cũng sướng cái thân ngã, cũng đã cái đời. Hắn không bị cúp lương hay bị hạ cấp, giáng chức thì lo ngại quái gì? Cái chức lão đại của hắn mụ Tú vẫn để nguyên si. Ngày nay cái ổ mãi dâm hay kỹ viện của mụ Tú có thể được gọi là công ty trách nhiệm hữu hạn dịch vụ ngành tứ khoái. Mụ Tú là giám đốc công ty và Mã Giám Sinh goị là trưởng phòng kinh doanh gì đó.
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 26“
“Trăng vàng võ xanh xao cỏ úa
Cánh chim bay dàn dụa mưa sa
Dẫu thân trong trắng ngọc ngà
Gặp cơn ngộ biến cửa nhà biệt ly
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 25“
Sau khi kể hết sự tình với Vân, tinh thần Kiều khủng khoảng bấn loạn cực độ, nàng bị dồn vào cảnh huống gần như điên loạn ở thể tĩnh, nàng mơ thấy suối tiên bồng rồi cảnh ma quái liêu trai chí dị hồn lạc vào miền xa lạ, không biết rõ là đâu? Quê hương nơi chôn nhau cắt rốn trở thành mịt mờ xa cách ngàn trùng thật là rùng rợn.
“Kiều Phẫn uất bơ vơ hồn lạc
Suối tiên bồng quan ải mù sương
Toàn thân bất động canh trường
Liêu trai chí dị cố hương mịt mờ“
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 24“
“Kiều vật vã mày chau liễu rủ
Vườn xuân chưa điểm nụ bướm vàng
Trời Liêu nàng Mạnh ngỡ ngàng
Gập ghềnh vó ngựa mênh mang suối sầu“
Vườn xuân chưa điểm nụ bướm vàng. Ý nói Kiều là một cô gái con nhà khá giả trung lưu, gọi là tiểu thư khuê các, được bố mẹ chiều chuộng cho học các việc nữ công, chữ nghĩa đàn nhạc. Kiều mới 15 tuổi, chưa từng trải việc đời, chưa va chạm xã hội, với Kim Trọng là mối tình đầu một cái hôn vẫn chưa hề có mà nay gặp phải cảnh ngộ đến bước đường cùng.
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 23“
Việc kiện cáo; cách thức xử kiện chỉ là trò trí trá lưu manh của lũ quan lại sai nha. Chúng biết rõ mười mươi Vương ông bị vu oan, đáng lý ra chúng phải bắt giam tên bán tơ lại, phải lật lại hồ sơ vụ án mấy chục năm trước tên bán tơ này có mối thâm thù với Vương ông. Bây giờ về già thôi chuyện quan trường, chỉ sống một đời điền viên an nhàn tuổi già chẳng có quyền thế gì thì chúng mang sai nha lính lệ bắt trói hai cha con vì chum rượu lậu, vì tờ giấy nặc danh của một thằng cha ky chú kiết nào đó ném vào nhà ông. Chung thư lại cũng từng là viên chạy giấy bây giờ ta gọi là nhân viên văn phòng nói thẳng ra: một ngày lạ thói sai nha, làm cho khốc hại chẳng qua vì tiền. Tiền tiền và tiền đã làm chúng mờ mắt mà có những hành động dã man táng tận lương tâm, bất chấp công lý và sự thật. Kế tiếp là tụi xã hội đen, nhà thổ đĩ điếm sẽ đua nhau buôn bán thân xác con người như tên Mã Giám Sinh tay chân của mụ Tú bà.
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 22“
“Bốn trăm lạng ép tằm thành kén
Thẹn thùng má phấn thuyền quyên
Ăn thì ở xổi đậu nghiền thành tương“
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 21“
Vương ông khi còn tại nhiệm sở là một vị quan thanh liêm phủ Nam Sách, tất nhiên trong Đoạn Trường Tân Thanh của Thanh Tâm Tài Nhân và cả trong Truyện Kiều không hề có tên phủ Nam Sách. Nhưng tôi là tác giả tập Tài Mệnh Tương Đó, tôi có quyền hư cấu cho tác phẩm của tôi. Thanh Tâm Tài Nhân viết rất rõ Kiều đã tự tử tại sông Tiền Đường để thủ tiết với chồng là đại vương Từ Hải, vì nghe lời đàn bà nông cạn không am hiểu chính trị mà Từ Hải phải chết đứng. Kiều tỏ ra coi thường Hoàng Sào không biết Hoàng Sào là một anh hùng cái thế.
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 19“
“Xa ngàn dặm đồng không mông quạnh
Sầu ba đông dám trách chi ai?
Xuyến vàng khăn lụa trâm cài
Đành lòng cho kẻ dấu hài chân mây“
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 18“
Người ta thường nói anh hùng không kể xuất xứ, tài nghệ không kể học ở trường nào ai là thày dạy? Trần Thu Hà là nghệ sĩ ngâm thơ tự do không qua biên chế nhà nước, hành nghề ngâm thơ và được trả lương hàng tháng. Thu Hà đã ngâm thơ tặng tôi rất nhiều nhưng chưa hề nhận được của tôi một đồng xu thù lao nào. Tất cả vì tấm lòng với tha nhân và dân tộc, vì thú vui riêng văn hóa tinh thần.Nhân dịp sinh nhật lần thứ 50 của nghệ sĩ tôi xin tặng một bài thơ và cũng là chủ đề liên quan đến video 18 mà tôi bình giảng.
Ngọc Nữ Giáng Trần
chúc mừng sinh nhật Thu Hà
Hôm nay Ngọc Nữ giáng trần
Liêu trai chí dị bần thần ngẩn ngơ
Bàn dân thiên hạ đợi chờ
Tiếng ngâm nức nở bơ vơ Thúy Kiều
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 17“
“Khua róc rách thuyền quyên rũ lụa
Bến Trữ La một đóa xuân kiều
Mây bay sầm sập mưa chiều
Bâng khuâng gió thoảng mĩ miều ái ân“
Tiếng đàn của nàng Kiều nghe như tiếng nước chảy róc rách của dòng suối nơi mà
nàng Tây Thi rũ lụa giặt vải ở thôn Trữ La ngày xưa, rồi lại sầm sập như cơn mưa chiều xối sả. Làn
gió thoảng làm bâng khuâng ngây ngất tâm hồn người nghe. Đây là tiếng đàn gợi tình hoàng gọi
phượng con chim mái gọi con chim trống ngược lại với Tư Mã Tương Như Phượng cầu hoàng để trêu ghẹo
nàng Trác Văn Quân. Kiều lại thảy luôn ngón đàn điêu luyện nghe càng buồn thảm. Nói như cụ Nguyễn
Du về tài nghệ chơi đàn của Kiều mà cụ đã để lộ ra ngay từ chương đầu của tác phẩm thơ
lục bát Đoạn Trường Tân Thanh:
“Cung thương làu bậc ngũ âm,
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 16“
Sau một chầu văn chương thơ phú quần thảo nhau, chàng Kim Trọng khen ngợi tài phun châu nhả ngọc của nàng Vương Thúy Kiều hết lời. Nói như bây giờ thời văn minh hiện đại thì ta bảo: anh chàng này khéo nịnh đầm. Chàng Kim Trọng đã thấy trong người mình nóng bỏng rạo rực lên cơn say men tình, chân tay chấp chới quờ quặng. Cả một lò lửa ái tình rừng rực của nàng Kiều bốc cháy lên đến ngàn độ, mà chàng Kim Trọng lại bê cả một đống rơm khô bao ngày tương tư khắc khoải thầm yêu trộm nhớ thì làm sao mà chịu nổi kia chứ? Chàng Kim Trọng có ý mì ăn liền, phở bò tái cần tây bốc khói hương thơm nghi ngút mà thèm nhỏ dãi ra, lại thêm mùi gia vị hương cải rau răm mới tính chuyện gạo nấu thành cơm, sau này muốn ra sao thì sao? Chàng sợ lỡ mất cơ hội đưa Kiều sang sông, lỡ mất chuyến đò ngang. Nhưng Kiều rất tỉnh táo mà khuyên chàng ngày dài tháng rộng kìm nén cơn thèm khát dục vọng lại vì cả hai ta đều là con nhà gia giáo.
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 14“
“Nay được gặp anh tài ngọc bội
Phường kim môn chẳng hối tiếc gì
Ngẫm đời như cánh chim di
Làm sao tránh được vận thì chẳng tha“
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 12“
Kim Trọng và Vương Thúy Kiều đúng là một cặp uyên ương, rất đẹp đôi. Tình yêu sét đánh đá vàng để rồi cả hai cùng ốm tương tư khao khát ngày hợp cẩn, trai tài gái sắc. Lửa ái tình rừng rực cháy như trên cánh đồng cỏ khô để mà ngày nhớ đêm mong, liền gang tấc cách nhau chỉ một bức tường thật là khổ sở cho cả hai.
“Đá đã biết tuổi vàng sét đánh
Lửa ái tình biết tránh làm sao
Mạch tương lai láng ứa trào
Đêm mong ngày nhớ nghẹn ngào bến sông
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 11“
Kim Trọng bày tỏ nỗi lòng mình từ lâu đã thầm yêu trộm nhớ với Thúy Kiều, trọn lòng son sắt yêu nàng, trái tim nàng Kiều đã mềm ra vì những lời chân thành của Trọng nhưng nàng vẫn khéo léo còn về hỏi ý kiến mẹ cha. Đôi trai gái đã tự nguyện yêu nhau khác hẳn với giáo lý hồi đó cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy.
“Lòng quân tử sắt son như vậy
Trái tim nàng cũng thấy nẫu ra
Cúi đầu e thẹn thiết tha
Ngây thơ con trẻ mẹ cha chưa tường
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 10“
“Tia nắng dọi bồi hồi tỉnh giấc
Giọt sương mai nghe bước chân người
Nai vàng ngơ ngác tìm tòi
Thẫn thờ mất của xăm soi góc tường
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 9 “
Thật may mắn cho chàng Kim chủ nhà cho thuê ngay, ông bận buôn bán xa nên năm thì mười họa mới trở lại nhà, nghỉ ngơi dăm ba ngày rồi lại đi. Nên Kim Trọng toàn quyền tự do, chàng lại là một thư sinh cốt cách văn nhân nên không thích chuyện mèo mả gà đồng, dù có dẫn gái làng chơi, kỹ viện về hú hí thì ai biết đó là đâu? Mục đích Kim chỉ muốn gặp Kiều. Căn nhà thật là lý tưởng cho trai gái yêu nhau mối tình đầu hò hẹn.
“Hiên Lãm thúy sẵn sàng mời đón
Nét sơn son mới dọn sang ngay
Bướm ong thoang thoảng hương say
Chàng mừng rõ khéo đặt bày chi đây
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 8 “
Bây giờ lại nói đến chàng Kim. Kể từ buổi chiều hôm ấy, gặp ba chị em con nhà họ Vương chàng sinh ra động tình với nàng Vương Thúy Kiều mà tương tư sầu não suy nghĩ vẩn vơ hạt trân Châu biết bao giờ về rửa nước giếng miền Hợp Phố như mối duyên tình thầm yêu trộm nhớ thành hiện thực?
“Kim phấp phỏng nồng nàn trộm nhớ
Tơ tưởng nàng bé nhỏ thướt tha
Châu buồn Hợp Phố còn xa
Tương tư hoài cảm trăng tà nguyệt hoa“
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 7 “
Trước khi bình giảng Video số 7, tôi xin tri ân nghệ sĩ Trần Thu Hà bài thơ:
Thiếu Phụ Miền Nam
tặng nghệ sĩ Thu Hà
Tri ân thiếu phụ miền Nam
Tiếng ngâm cao vút khói lam tơ hồng
Bướm hoa dìu dặt non bồng
Oanh ca hạc gọi cánh đồng bao la
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 6” phần 1
“Lòng xao xuyến anh tài nữ sắc
Nổi cờ lên ngơ ngác nhìn nhau
Thẹn thùng kẻ trước người sau
Lần khân chẳng tiện trời mau tối dần…
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 4“
Bài bình giảng trong video số 3 được nghệ sĩ Trần Thu Hà diễn ngâm, tôi đã khảng định hồn ma là có thật, ngày nay chính khoa học thực nghiệm đã công nhận một số hiện tượng về điện từ trường, các nguyên tử nhẹ hơn không khí là dấu vết của các linh hồn. Tôi cũng vừa nghe một băng clip của hội tâm linh học nói chuyện về nhà tiên tri, nhà y học Edgar Cayce có khả năng đặc biệt tiếp xúc với những linh hồn trong cõi âm. Nhân quả luân hồi là có thật, thuyết nghiệp chướng quả báo, nhân quả luân hồi càng được giới khoa học dần dần cũng phải công nhận. Lời nói của nhà khoa học nổi tiếng Abert Stein vẫn còn sang sảng bên tai: Nếu phải theo một tín ngưỡng nào, tôi sẽ chọn đạo Phật. Đạo Phật là tôn giáo của tương lai. Lý thuyết của Đạo Phật hoàn toàn phù hợp với những chuẩn mực tiến bộ của khoa học hiện đại.
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 3“
“Xem phong cảnh bồn chồn xao động
Ngọn tiểu khê tiếng trống thu ba
Bâng khuâng sáo trúc ngân nga
Lập lòe đom đóm sập sà mả hoang“
Tài Mệnh Tương Đố
“Video 1“
Thi sĩ Nguyễn Du đã viết một tác phẩm văn học theo tôi là vô tiền khoáng hậu. Văn chương sử sách Việt Nam mấy nghìn năm nay, tôi mới thấy một tác phẩm thơ lục bát trứ danh như thế. Bản gốc viết bằng chữ Nôm đọc thuần tiếng Việt Nam, sau này được in ra bằng chữ quốc ngữ cũng vẫn đọc y trang như vậy.
Đoạn Trường Sầu Ly (8) và (9)
Đoạn Trường Sầu Ly mà tôi cảm xúc từ tập thơ Chinh Phụ Ngâm của cố thi sĩ Đặng Trần Côn và nữ sĩ Đoàn Thị Điểm được nghệ sĩ Thu Hà ngâm đến video số 7 thì dừng lại. Tiếng thơ ngâm tưởng lịm đi trong tâm hôn của tôi và các bạn theo không gian và thời gian. Bỗng hôm nay lại nổi lên với video số 8 và số 9. Tôi rất mừng và cảm động vô cùng trước tấm lòng say mê nghệ thuật và bảo tồn văn hoá ngôn ngữ trong sáng của tiếng Việt Nam ta. Để tri ân sự cố gắng của nghệ sĩ Thu Hà, tôi viết tiếp bình giảng thơ diễn ngâm.
Thu Hà đã rút kinh nghiệm, nên lần này mỗi video được ngâm ngắn khoảng 24 câu thôi. Ngâm như vậy nghệ sĩ sẽ không mệt mỏi và tôi cũng bớt vất vả phải gồng mình lên để viết những trang bình giảng dài dằng dặc.
“ Ba trăm năm lại vấn vương
Oan khiên thiếu phụ tuyết sương vô thường
Có người ngâm khúc đoạn trường
Sầu ly ai oán thê lương não nùng“
Chinh phụ ngâm, lời than vãn của người phụ nữ có chồng ra mặt trận, còn có tên khác là Chinh phụ ngâm khúc là tác phẩm Hán văn viết theo lối trường đoản cú, loại cổ phong giống như thể hành trong bài Hồ Trường của Nguyễn Bá Trác. Chinh Phụ Ngâm của Đặng Trần Côn, ra đời trong khoảng năm 1741 giai đoạn sơ kỳ Cảnh Hưng và về sau được nhiều người dịch ra thơ Nôm. Tiêu biểu nhất là bản song thất lục bát của bà Đoàn Thị Điểm. Thật ra chưa đến 300 năm để có Đoạn Trường Sầu Ly của Lu Hà tôi. Tôi bỗng nhớ đến bài Độc Tiểu Thanh Ký của cụ Nguyễn Du.
Độc Tiểu Thanh ký
“Tây Hồ hoa uyển tẫn thành khư,
Độc điếu song tiền nhất chỉ thư.
Chi phấn hữu thần liên tử hậu,
Văn chương vô mệnh luỵ phần dư.
Cổ kim hận sự thiên nan vấn,
Phong vận kỳ oan ngã tự cư.
Bất tri tam bách dư niên hậu,
Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như?“
Khi cụ Nguyễn Du đi thăm mả nàng Tiểu Thanh bên Tàu mà thương xót cho cuộc đời của một nữ sĩ tài hoa hồng nhan bạc mệnh. Cụ ứa nước mắt mà hỏi tự hỏi ở hai câu kết trong bài thất ngôn bát cú của mình:
“Chẳng biết ba trăm năm sau nữa,
Thiên hạ có ai khóc Tố Như ta?“
Nhưng chưa phải chờ đến 300 năm mới chỉ có 278 năm thôi mà Lu Hà tôi và nghệ sĩ Thu Hà đã khóc hai vị Đặng Trần Côn và Đoàn Thị Điểm bằng tập trường ca bi ai: Đoạn Trường Sầu Ly. Người thiếu phụ thật là oan ức phải chịu cảnh vò võ sương mai, buồng the cô quạnh bên song cứa sổ, gió đông hiu hắt bàn tay tê cóng đợi chồng hết ngày lại đêm vần xoay bốn mùa xuân hạ thu đông theo quy luật của tự nhiên mà trong nhà Phật gọi là vô thường. Còn vô ngã là những biến cố thương đau từ nơi khác, từ ngoại cảnh hay từ người khác mang đến cho mình như nhìn thấy cảnh vợ lính khăn sô áo trắng, cánh đồng quạ đen cờ tang nghi ngút khói hương, tiếng cuốc kêu thường, bướm bay chập chờn, đom đóm dật dờ lúc xế chiều. Buổi hoàng hôn lúc đàn gà con chiêm chiếp tìm mẹ lên chuồng…Tất cả đều làm cho người phụ nữ se sắt trái tim, lòng mình tím lại.
“Nỗi niềm chinh phụ hãi hùng
Rừng sâu núi thẳm rợn rùng chinh nhân
Chinh phu gió Sở mây Tần
Thương người vợ trẻ bần thần nhớ nhung
Đường xa heo hút mịt mùng
Phong ba bão tố chập chùng biển khơi
Tần ngần chẳng nói nên lời
Tri ân nghệ sĩ cuối trời mây bay“
Cả hai chúng tôi đã đồng cảm đồng tâm thương xót cho người vợ lính còm cõi ở nhà đợi chồng, kẻ ngâm thơ người bình giảng thật là ăn ý tuyệt vời.
Sở, Tần là hai nước lớn ngày xưa. Nước Sở ở vào vùng Hồ Bắc, Hồ Nam; Tần ở vào địa phận Tân Châu. Hai nước này cùng 5 nước: Yên, Tề, Triệu, Nguỵ, Hàn đời xuân thu chiến quốc cũng gọi là Thất hùng, tranh đánh nhau mưu lấy quyền bá chủ. Nước nào cũng tìm người tạo lấy vi cánh, xây dựng thế lực. Do đó, phát sinh một hạng người khi bỏ nước này sang đầu nước khác để lập công danh, có kẻ lừng chừng nên có câu:
“Bỏ Sở về Tần theo Tề e Sở giận
Bỏ Tần chán Tề về Sở thì lại ngại Tần hay Tề ghen“
Ðối với kẻ sĩ có liêm sỉ hay chán đời, sống cảnh an nhàn thích văn chương thơ phú thì tủi hận:
“Mặc ai sớm Sở chiều Tần
Riêng mình nào biết có xuân là gì!“
Tâm trạng người thiếu phụ người chinh phụ cũng tiến thoái lưỡng nan như vậy- Muốn chồng về với mình sớm tối có nhau cùng con cái cha mẹ. Nhưng lại e ngại có giặc tràn qua biên cương và xâm lăng quê hương mình thì biết ai ra chống giữ bảo vệ sự bình an? Tóm lại chiến tranh là đổ máu tang thương.
“Giai nhân tài tử đắm say
Thơ ca tiếng Việt càng day dứt tình
Ngàn sao lấp lánh hành tinh
Vầng trăng sáng tỏ sân đình làng ta
Cuốc kêu khắc khoải chiều tà
Quê hương thầm gọi Hằng Nga mộng hồn
Vuốt ve cành trúc gió hôn
Sâm thương đôi ngả đuổi dồn đông tây“
Người thiếu phụ mơ ước chiến tranh sớm kết thúc cầu mong an lạc thái bình đã có từng hàng trăm năm nay. Biết bao bài thơ bản nhạc lời hát tiếng ngâm bằng tiếng Việt dù chữ nôm hay chữ quốc ngữ. Mơ cảnh vợ chồng ân ái hạnh phúc sau khi ca khúc khải hoàn trở về người chồng lên lon, ngực đeo đầy huân huy chương mề đay,là sĩ quan quân đội cộng hòa thì người vợ được gọi theo cấp bậc của chồng là bà thiếu úy, bà trung tá, nếu là bộ đội thì mặc áo bốn túi và được gọi là bà thủ trưởng. Đấy chỉ là mơ ước thôi, thực tế thì vợ chồng như hai vì sao sâm thương chả bao giờ gặp được nhau. Giấc mơ thì vẫn là giấc mơ lúc nửa đêm gà gáy, vợ chồng gặp nhau, lúc bình minh rạng sáng thì vợ chồng lại chia ly biền biệt.
“Nửa đêm chén rượu ngất ngây
Non thần đỉnh giáp vui vầy dở dang
Cầm tay bịn rịn thiếp chàng
Ngựa pha sương tuyết mơ màng công danh“
Bây giờ tôi xin tiếp tục bình giảng video cuối Thu Hà diễn ngâm. Đoạn Trường Sầu Ly (9)
“Bắc Nam ngăn cách sông Gianh
Hai nhà Trịnh Nguyễn tranh giành đất đai
Chuyện Tàu dã sử bi ai
Đặng Trần Côn, viết tuyền đài khổ đau“
Chinh Phụ Ngâm là mượn chuyện bên Tàu , thi nhân không dám viết thẳng chuyện Việt Nam hai nhà Trịnh- Nguyễn phân tranh, vì quyền lợi cá nhân hoàng tộc để cho dân tình điêu đứng vì lý do chính trị. Còn tôi là hậu sinh là vạn bối khi đọc thơ của tiền bối, gần 300 năm sau lại viết trong tập trường ca lục bát về sông Gianh cảm thông cho nỗi khổ đau của văn sĩ Đặng Trần Côn dưới nơi tuyền đài, nơi cửu tuyền. Người chinh phụ Tàu đau khổ chờ chồng cũng không bằng nỗi khổ của người vợ lính Việt Nam với cuộc chiến tranh kéo dài 200 năm tức hai thế kỷ đằng đẵng của hai lãnh chúa đất đai Trịnh và Nguyễn. Cuộc chiến tranh giành đất giành đàn bà bên Tàu theo tôi có lẽ dai dẳng nhất là thời Tam Quốc khoảng 50 năm bởi ông Gia Cát Lượng cố đấm ăn xôi vị nể tình Lưu Bị mà muốn khôi phục lại nhà Hán vốn dĩ đã thổi rữa mục nát. Ông Lưu Bị chỉ là ngã đan chiếu bán dép dám phịa ra mình là tôn thất nhà Hán là cháu 5 đời của Lưu Thắng Trung Sơn Tĩnh Vương Lưu Cảnh Đế gì đó mà đạo sĩ Gia Cát Lượng cũng tin xái cổ
“Bà Đoàn Thị Điểm theo sau
Diễn nôm để lại nhuốm màu khói hương
Nghìn năm bia đá tang thương
Một rừng xương cốt biên cương thét gào
Tiếng thơ nức nở nghẹn ngào
Mủi lòng cát sĩ ứa trào lệ rơi!
Bút hoa để lại cho đời
Miệt mài bình giảng trọn lời nước non
Cung đàn dìu dặt véo von
Năm canh vò võ héo hon tấc lòng
Ngược xuôi chinh chiến long đong
Chắp tay thiếp lại cầu mong chàng về
Đất trời nhỏ lệ dãi dề
Mưa sa ngọn cỏ sơn khê núi rừng
Đợi hoài phố xá tưng bừng
Khải hoàn khúc hát rượu mừng chiến công ?
Nếu chỉ là bản chữ Hán thì Chinh Phụ Ngâm sẽ xếp xó trong kho tàng Hán Việt. May thay các bậc tiền bối hay chữ và có tinh thần dân tộc đã sáng tạo ra chữ Nôm để có thể phát âm đúng tiếng Việt mà viết ra thơ lục bát như cụ Nguyễn Du cụ Nguyễn Đình Chiểu hay song thất lục bát như cụ Nguyền Gia Thiều và nữ sĩ Đoàn Thị Điểm. Nhờ có Đoàn Thị Điểm mà Lu Hà tôi mới có cơ hội viết ra bản trường ca bi ai Đoạn Trường Sầu Ly và được nghệ sĩ Thu Hà diễn ngâm trọn vẹn.
Tôi là ai, nghệ sĩ Thu Hà là ai từ tiền kiếp? Nhưng tôi tin có sự luân hồi chuyển kiếp và có các vị thần linh, giống như một cậu bé người Nga tự nhận mình là người trên sao hỏa cách đây hàng tỉ năm. Cậu rất am hiểu về khoa học không gian và vũ trụ. Cậu nhỏ tuổi nhưng đã làm cho các nhà khoa học phải sửng sốt trầm trồ tán thưởng về tri thức của cậu bé đó. Cậu ta kể lại trên sao hỏa đã có một thời kỳ con người văn minh sống trên đó và sảy ra một cuộc chiến tranh nguyên tử và sự sống bị hủy diệt, chỉ còn vài người sống xót và họ di cư lên trái đất này cây cối hoa quả xinh tươi và loài người phải tập thở bằng oxy để duy trì cuộc sống tạm thời có giới hạn về tuổi thọ. Thở bằng oxy làm cho loài người chóng già và phải tuân theo quy luật sinh lão bệnh tử. Còn người trên sao hỏa như cậu bé đó nhớ lại không thở bằng khí oxy mà bằng khí gì thì chỉ có các nhà khoa học mới có thể trả lời được. Theo cậu vũ khí nguyên tử rất đáng sợ nhưng sự tôn thờ lệ thuộc vào vật chất tiện nghi khoa học kỹ thuật còn đáng sợ hơn, loài người rồi sẽ lại tự mình bị hủy diệt sự sống của mình. Tôi làm thơ, bình giảng hay Thu Hà ngâm thơ là để đề cao những giá trị tinh thần.
17.11.2019 Lu Hà
Đoạn Trường Sầu Ly (8) và (9)
Đoạn Trường Sầu Ly mà tôi cảm xúc từ tập thơ Chinh Phụ Ngâm của cố thi sĩ Đặng Trần Côn và nữ sĩ Đoàn Thị Điểm được nghệ sĩ Thu Hà ngâm đến video số 7 thì dừng lại. Tiếng thơ ngâm tưởng lịm đi trong tâm hôn của tôi và các bạn theo không gian và thời gian. Bỗng hôm nay lại nổi lên với video số 8 và số 9. Tôi rất mừng và cảm động vô cùng trước tấm lòng say mê nghệ thuật và bảo tồn văn hoá ngôn ngữ trong sáng của tiếng Việt Nam ta. Để tri ân sự cố gắng của nghệ sĩ Thu Hà, tôi viết tiếp bình giảng thơ diễn ngâm.
Thu Hà đã rút kinh nghiệm, nên lần này mỗi video được ngâm ngắn khoảng 24 câu thôi. Ngâm như vậy nghệ sĩ sẽ không mệt mỏi và tôi cũng bớt vất vả phải gồng mình lên để viết những trang bình giảng dài dằng dặc.
“ Ba trăm năm lại vấn vương
Oan khiên thiếu phụ tuyết sương vô thường
Có người ngâm khúc đoạn trường
Sầu ly ai oán thê lương não nùng“
Chinh phụ ngâm, lời than vãn của người phụ nữ có chồng ra mặt trận, còn có tên khác là Chinh phụ ngâm khúc là tác phẩm Hán văn viết theo lối trường đoản cú, loại cổ phong giống như thể hành trong bài Hồ Trường của Nguyễn Bá Trác. Chinh Phụ Ngâm của Đặng Trần Côn, ra đời trong khoảng năm 1741 giai đoạn sơ kỳ Cảnh Hưng và về sau được nhiều người dịch ra thơ Nôm. Tiêu biểu nhất là bản song thất lục bát của bà Đoàn Thị Điểm. Thật ra chưa đến 300 năm để có Đoạn Trường Sầu Ly của Lu Hà tôi. Tôi bỗng nhớ đến bài Độc Tiểu Thanh Ký của cụ Nguyễn Du.
Độc Tiểu Thanh ký
“Tây Hồ hoa uyển tẫn thành khư,
Độc điếu song tiền nhất chỉ thư.
Chi phấn hữu thần liên tử hậu,
Văn chương vô mệnh luỵ phần dư.
Cổ kim hận sự thiên nan vấn,
Phong vận kỳ oan ngã tự cư.
Bất tri tam bách dư niên hậu,
Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như?“
Khi cụ Nguyễn Du đi thăm mả nàng Tiểu Thanh bên Tàu mà thương xót cho cuộc đời của một nữ sĩ tài hoa hồng nhan bạc mệnh. Cụ ứa nước mắt mà hỏi tự hỏi ở hai câu kết trong bài thất ngôn bát cú của mình:
“Chẳng biết ba trăm năm sau nữa,
Thiên hạ có ai khóc Tố Như ta?“
Nhưng chưa phải chờ đến 300 năm mới chỉ có 278 năm thôi mà Lu Hà tôi và nghệ sĩ Thu Hà đã khóc hai vị Đặng Trần Côn và Đoàn Thị Điểm bằng tập trường ca bi ai: Đoạn Trường Sầu Ly. Người thiếu phụ thật là oan ức phải chịu cảnh vò võ sương mai, buồng the cô quạnh bên song cứa sổ, gió đông hiu hắt bàn tay tê cóng đợi chồng hết ngày lại đêm vần xoay bốn mùa xuân hạ thu đông theo quy luật của tự nhiên mà trong nhà Phật gọi là vô thường. Còn vô ngã là những biến cố thương đau từ nơi khác, từ ngoại cảnh hay từ người khác mang đến cho mình như nhìn thấy cảnh vợ lính khăn sô áo trắng, cánh đồng quạ đen cờ tang nghi ngút khói hương, tiếng cuốc kêu thường, bướm bay chập chờn, đom đóm dật dờ lúc xế chiều. Buổi hoàng hôn lúc đàn gà con chiêm chiếp tìm mẹ lên chuồng…Tất cả đều làm cho người phụ nữ se sắt trái tim, lòng mình tím lại.
“Nỗi niềm chinh phụ hãi hùng
Rừng sâu núi thẳm rợn rùng chinh nhân
Chinh phu gió Sở mây Tần
Thương người vợ trẻ bần thần nhớ nhung
Đường xa heo hút mịt mùng
Phong ba bão tố chập chùng biển khơi
Tần ngần chẳng nói nên lời
Tri ân nghệ sĩ cuối trời mây bay“
Cả hai chúng tôi đã đồng cảm đồng tâm thương xót cho người vợ lính còm cõi ở nhà đợi chồng, kẻ ngâm thơ người bình giảng thật là ăn ý tuyệt vời.
Sở, Tần là hai nước lớn ngày xưa. Nước Sở ở vào vùng Hồ Bắc, Hồ Nam; Tần ở vào địa phận Tân Châu. Hai nước này cùng 5 nước: Yên, Tề, Triệu, Nguỵ, Hàn đời xuân thu chiến quốc cũng gọi là Thất hùng, tranh đánh nhau mưu lấy quyền bá chủ. Nước nào cũng tìm người tạo lấy vi cánh, xây dựng thế lực. Do đó, phát sinh một hạng người khi bỏ nước này sang đầu nước khác để lập công danh, có kẻ lừng chừng nên có câu:
“Bỏ Sở về Tần theo Tề e Sở giận
Bỏ Tần chán Tề về Sở thì lại ngại Tần hay Tề ghen“
Ðối với kẻ sĩ có liêm sỉ hay chán đời, sống cảnh an nhàn thích văn chương thơ phú thì tủi hận:
“Mặc ai sớm Sở chiều Tần
Riêng mình nào biết có xuân là gì!“
Tâm trạng người thiếu phụ người chinh phụ cũng tiến thoái lưỡng nan như vậy- Muốn chồng về với mình sớm tối có nhau cùng con cái cha mẹ. Nhưng lại e ngại có giặc tràn qua biên cương và xâm lăng quê hương mình thì biết ai ra chống giữ bảo vệ sự bình an? Tóm lại chiến tranh là đổ máu tang thương.
“Giai nhân tài tử đắm say
Thơ ca tiếng Việt càng day dứt tình
Ngàn sao lấp lánh hành tinh
Vầng trăng sáng tỏ sân đình làng ta
Cuốc kêu khắc khoải chiều tà
Quê hương thầm gọi Hằng Nga mộng hồn
Vuốt ve cành trúc gió hôn
Sâm thương đôi ngả đuổi dồn đông tây“
Người thiếu phụ mơ ước chiến tranh sớm kết thúc cầu mong an lạc thái bình đã có từng hàng trăm năm nay. Biết bao bài thơ bản nhạc lời hát tiếng ngâm bằng tiếng Việt dù chữ nôm hay chữ quốc ngữ. Mơ cảnh vợ chồng ân ái hạnh phúc sau khi ca khúc khải hoàn trở về người chồng lên lon, ngực đeo đầy huân huy chương mề đay,là sĩ quan quân đội cộng hòa thì người vợ được gọi theo cấp bậc của chồng là bà thiếu úy, bà trung tá, nếu là bộ đội thì mặc áo bốn túi và được gọi là bà thủ trưởng. Đấy chỉ là mơ ước thôi, thực tế thì vợ chồng như hai vì sao sâm thương chả bao giờ gặp được nhau. Giấc mơ thì vẫn là giấc mơ lúc nửa đêm gà gáy, vợ chồng gặp nhau, lúc bình minh rạng sáng thì vợ chồng lại chia ly biền biệt.
“Nửa đêm chén rượu ngất ngây
Non thần đỉnh giáp vui vầy dở dang
Cầm tay bịn rịn thiếp chàng
Ngựa pha sương tuyết mơ màng công danh“
Bây giờ tôi xin tiếp tục bình giảng video cuối Thu Hà diễn ngâm. Đoạn Trường Sầu Ly (9)
“Bắc Nam ngăn cách sông Gianh
Hai nhà Trịnh Nguyễn tranh giành đất đai
Chuyện Tàu dã sử bi ai
Đặng Trần Côn, viết tuyền đài khổ đau“
Chinh Phụ Ngâm là mượn chuyện bên Tàu , thi nhân không dám viết thẳng chuyện Việt Nam hai nhà Trịnh- Nguyễn phân tranh, vì quyền lợi cá nhân hoàng tộc để cho dân tình điêu đứng vì lý do chính trị. Còn tôi là hậu sinh là vạn bối khi đọc thơ của tiền bối, gần 300 năm sau lại viết trong tập trường ca lục bát về sông Gianh cảm thông cho nỗi khổ đau của văn sĩ Đặng Trần Côn dưới nơi tuyền đài, nơi cửu tuyền. Người chinh phụ Tàu đau khổ chờ chồng cũng không bằng nỗi khổ của người vợ lính Việt Nam với cuộc chiến tranh kéo dài 200 năm tức hai thế kỷ đằng đẵng của hai lãnh chúa đất đai Trịnh và Nguyễn. Cuộc chiến tranh giành đất giành đàn bà bên Tàu theo tôi có lẽ dai dẳng nhất là thời Tam Quốc khoảng 50 năm bởi ông Gia Cát Lượng cố đấm ăn xôi vị nể tình Lưu Bị mà muốn khôi phục lại nhà Hán vốn dĩ đã thổi rữa mục nát. Ông Lưu Bị chỉ là ngã đan chiếu bán dép dám phịa ra mình là tôn thất nhà Hán là cháu 5 đời của Lưu Thắng Trung Sơn Tĩnh Vương Lưu Cảnh Đế gì đó mà đạo sĩ Gia Cát Lượng cũng tin xái cổ
“Bà Đoàn Thị Điểm theo sau
Diễn nôm để lại nhuốm màu khói hương
Nghìn năm bia đá tang thương
Một rừng xương cốt biên cương thét gào
Tiếng thơ nức nở nghẹn ngào
Mủi lòng cát sĩ ứa trào lệ rơi!
Bút hoa để lại cho đời
Miệt mài bình giảng trọn lời nước non
Cung đàn dìu dặt véo von
Năm canh vò võ héo hon tấc lòng
Ngược xuôi chinh chiến long đong
Chắp tay thiếp lại cầu mong chàng về
Đất trời nhỏ lệ dãi dề
Mưa sa ngọn cỏ sơn khê núi rừng
Đợi hoài phố xá tưng bừng
Khải hoàn khúc hát rượu mừng chiến công ?
Nếu chỉ là bản chữ Hán thì Chinh Phụ Ngâm sẽ xếp xó trong kho tàng Hán Việt. May thay các bậc tiền bối hay chữ và có tinh thần dân tộc đã sáng tạo ra chữ Nôm để có thể phát âm đúng tiếng Việt mà viết ra thơ lục bát như cụ Nguyễn Du cụ Nguyễn Đình Chiểu hay song thất lục bát như cụ Nguyền Gia Thiều và nữ sĩ Đoàn Thị Điểm. Nhờ có Đoàn Thị Điểm mà Lu Hà tôi mới có cơ hội viết ra bản trường ca bi ai Đoạn Trường Sầu Ly và được nghệ sĩ Thu Hà diễn ngâm trọn vẹn.
Tôi là ai, nghệ sĩ Thu Hà là ai từ tiền kiếp? Nhưng tôi tin có sự luân hồi chuyển kiếp và có các vị thần linh, giống như một cậu bé người Nga tự nhận mình là người trên sao hỏa cách đây hàng tỉ năm. Cậu rất am hiểu về khoa học không gian và vũ trụ. Cậu nhỏ tuổi nhưng đã làm cho các nhà khoa học phải sửng sốt trầm trồ tán thưởng về tri thức của cậu bé đó. Cậu ta kể lại trên sao hỏa đã có một thời kỳ con người văn minh sống trên đó và sảy ra một cuộc chiến tranh nguyên tử và sự sống bị hủy diệt, chỉ còn vài người sống xót và họ di cư lên trái đất này cây cối hoa quả xinh tươi và loài người phải tập thở bằng oxy để duy trì cuộc sống tạm thời có giới hạn về tuổi thọ. Thở bằng oxy làm cho loài người chóng già và phải tuân theo quy luật sinh lão bệnh tử. Còn người trên sao hỏa như cậu bé đó nhớ lại không thở bằng khí oxy mà bằng khí gì thì chỉ có các nhà khoa học mới có thể trả lời được. Theo cậu vũ khí nguyên tử rất đáng sợ nhưng sự tôn thờ lệ thuộc vào vật chất tiện nghi khoa học kỹ thuật còn đáng sợ hơn, loài người rồi sẽ lại tự mình bị hủy diệt sự sống của mình. Tôi làm thơ, bình giảng hay Thu Hà ngâm thơ là để đề cao những giá trị tinh thần.
17.11.2019 Lu Hà
Đoạn Trường Sầu Ly (8) và (9)
Đoạn Trường Sầu Ly mà tôi cảm xúc từ tập thơ Chinh Phụ Ngâm của cố thi sĩ Đặng Trần Côn và nữ sĩ Đoàn Thị Điểm được nghệ sĩ Thu Hà ngâm đến video số 7 thì dừng lại. Tiếng thơ ngâm tưởng lịm đi trong tâm hôn của tôi và các bạn theo không gian và thời gian. Bỗng hôm nay lại nổi lên với video số 8 và số 9. Tôi rất mừng và cảm động vô cùng trước tấm lòng say mê nghệ thuật và bảo tồn văn hoá ngôn ngữ trong sáng của tiếng Việt Nam ta. Để tri ân sự cố gắng của nghệ sĩ Thu Hà, tôi viết tiếp bình giảng thơ diễn ngâm.
Thu Hà đã rút kinh nghiệm, nên lần này mỗi video được ngâm ngắn khoảng 24 câu thôi. Ngâm như vậy nghệ sĩ sẽ không mệt mỏi và tôi cũng bớt vất vả phải gồng mình lên để viết những trang bình giảng dài dằng dặc.
“ Ba trăm năm lại vấn vương
Oan khiên thiếu phụ tuyết sương vô thường
Có người ngâm khúc đoạn trường
Sầu ly ai oán thê lương não nùng“
Chinh phụ ngâm, lời than vãn của người phụ nữ có chồng ra mặt trận, còn có tên khác là Chinh phụ ngâm khúc là tác phẩm Hán văn viết theo lối trường đoản cú, loại cổ phong giống như thể hành trong bài Hồ Trường của Nguyễn Bá Trác. Chinh Phụ Ngâm của Đặng Trần Côn, ra đời trong khoảng năm 1741 giai đoạn sơ kỳ Cảnh Hưng và về sau được nhiều người dịch ra thơ Nôm. Tiêu biểu nhất là bản song thất lục bát của bà Đoàn Thị Điểm. Thật ra chưa đến 300 năm để có Đoạn Trường Sầu Ly của Lu Hà tôi. Tôi bỗng nhớ đến bài Độc Tiểu Thanh Ký của cụ Nguyễn Du.
Đoạn Trường Sầu Ly (7)
“Nghĩa tình bao kiếp phiêu diêu
Kiếp này lại nối thêm nhiều kiếp sau
Dù cho cây cỏ nát nhàu
Đá vàng ta vẫn giữ màu thủy chung
Đoạn Trường Sầu Ly (6)
“Đường mây bao phủ quan hà
Rêu phong ẩm ướt quanh nhà quạnh hiu
Dấu giày thưa thớt buồn thiu
Nắng hanh mấy độ ỉu xìu tiết đông
Đoạn Trường Sầu Ly (5)
“Có hay yếm thắm xuân đào
Năm canh trằn trọc nghẹn ngào cái thân
Hồn theo cánh hạc đằng vân
Đêm thường bay đến Giang Tân tìm người“
