Trích : NHÂN VẬT
– MẶC CẢM ĐỊNH MỆNH
CỦA VĂN THƠ VIỆT (2)
“Hành động bao giờ cũng xuất phát từ tư tưởng, và nhắm đạt
hiệu quả của tư tưởng!
Trời ơi, thật thiên khó vạn nan, hầu hết các nhà thơ Việt
mới chỉ ngâm nga mấy cảm xúc tức thời, làm sao để có tư tưởng đây?
Chưa nói đến tư tưởng, như phương ngôn “Đạo đức là thói
quen của điều thiện”. Muốn có đạo đức thì người ta phải tập thành điều thiện. Tập
thành trong tư duy tức là suy luận để phân biệt đúng – sai, tốt – xấu, hay – dở,
sau đó thực hành ở ngoài đời. Nhưng trí tuệ người Việt thường chỉ dừng ở mức
khôn ngoan nước đôi “người khôn ăn nói nửa chừng”, vì thế tốt xấu lẫn lộn, thường
theo đuổi cái có lợi mà ít theo đuổi cái tốt.
Ngoài sự yếu ớt về trí tuệ ra, người ta còn sợ trách nhiệm
về thiện ác của mình. Một người sống trung tính làm sao có thể để người thiện
nói thế này, người ác đáp lại thế kia. Nghĩa là người ta không dám phơi ra quan
điểm của mình về cái tốt và cái xấu, chính nghĩa và phi nghĩa, lương thiện và
gian tà, khôn ngoan và trí trá.
Nhưng tóm lại, các nhà thơ đã không đủ trí tuệ để tư duy
phân biệt thiện – ác, tốt – xấu. Hơn thế người ta không chịu thực hành đạo dức
như thói quen của điều thiện, cây nào quả nấy, con người nào văn học nấy, không
thực hành bài học thiện – ác, thì làm sao có thể viết về thiện – ác?! Trong
sáng tạo mới chỉ có vài mẩu cảm xúc nhỏ lẻ làm sao có thể viết nổi trường
thiên?
